Snżst žvķ mišur lagalega um meirihluta žingmanna, ekki kjósenda.

Tęplega tķu prósent kjósenda voru ķ kosningunum 2016 ķ raun sviptir rétti sķnum til aš hafa įhrif į stjórn landsins vegna hins ósanngjarna 5% žröskuldar sem settur var ķ kosningalögin 1999. 

Žessi žröskuldur var skilgetiš afkvęmi fjórflokksins, sem hagnašist į henni. 

Ķ upphafi stjórnarskrįrinnar er hins vegar tilgreint aš hér rķki žingręši og eini męlikvaršinn į styrkleika flokka er žvi mišur sś oft į tišum óréttlįta skipting žingsęta sem er į žingi. 

Eins manns žingmeirihluti sķšustu rķkisstjórnar veršur žvķ ekki metinn nema ķ samanburši viš ašra svipaša žingmeirihluta, sem lķka hefšu haft minni hluta kjósenda į bak viš sig. 

Ef öllu réttlęti vęri fullnęgt, žarf 1,5% atkvęša į bak viš hvern žingmann. 

En ķ kosningunum 2016 žurftu flokkarnir sem komu mönnum į žing, ašeins um 1,5% atkvęša į bak viš hvern žingmann sinn. 

Ekki mį rugla žessum "daušu atkvęšum" viš auša og ógilda sešla og žvķ sķšur aš taka žį sem sįtu heima meš ķ reikninginn. 

Hinn stóri munur er aš aldrei veršur sannaš hvort žetta fólk hafši skošun né hvaš žaš hefši sett į sešilinn. 

Hins vegar lį skżrt fyrir, aš hin greiddu "gildu" atkvęši fólu ķ sér skżra viljayfirlżsingu kjósendanna sem ķ hlut įttu. 

5% žröskuldurinn eifaldlega breytti žessum atkvęšum śr gildum atkvęšum ķ ógild atkvęši og aš jafnvel žótt framboš fengi 4,9% atkvęša, sem dygši ella til aš fį 3 žingmenn, vęri žaš svipt žeim rétti.  


ESB fryst ķ bili. Steingrķmur breikkaši stjórnina 1989, Hermann 1939.

Žaš hefur komiš fyrir ķ ķslenskri stjórnmįlasögu aš rķkisstjórnir hafa veriš "breikkašar" meš žvķ aš bęta viš stjórnarflokki eftir aš fariš hafši veriš af staš. Ķ borgarstjórn Reykjavķkur var žetta gert strax 2014. 

Rķkisstjórn Steingrķms hafši einhverja veikustu stöšu allra stjórna ķ upphafi, gat varist vantrausti en hafši ekki meirihluta ķ bįšum žingdeildum. 

1988-1989 slapp stjórnin fyrir horn meš žvķ aš vinna öll nķu hlutkestin, sem voru notuš ķ žingnefndunum, en stjórnin var breikkuš sķšar meš žvķ aš taka hluta Borgaraflokksins meš. 

Hermann breikkaši stjórn sķna 1939 meš žvķ aš gera hana aš hįlfgildings žjóšstjórn vegna strķšshęttu og hugsanlega lélegasta fjįrhagsįstands landsins į sķšustu öld. 

Nś er ESB-mįliš frį nęsta kjörtķmabil ef Langholtsstjórnin veršur aš veruleika og marka mį yfirlżsingu Loga Mįs Einarssonar žar aš lśtandi. 

ESB-deilurnar hafa veriš truflandi fyrir ķslensk stjórnmįl lengi, og žaš ętti aš aušvelda aš nį samkomulagi ef žeim er vikiš til hlišar ķ bili. 


Eins atkvęšis munur eša pattstaša viš nślliš.

Nokkrar rķkisstjórnir į fullveldistķmanum hafa haft annaš hvort eins atkvęšis meirihluta eša aš atkvęši į žingi hafa veriš jöfn. 

Mį nefna įstandiš į įrunum 1931-32, stjórn Bjarna Benediktssonar 1967-1971, stjórn Gunnars Thoroddsens 1980-1983, stjórn Steingrķms Hermannssonar 1988-1989 og stjórn Bjarna Benediktssonar 2016-2017. 

Nś mį sjį gagnrżni į žaš aš Katrķn Jakobsdóttir fįi stjórnarmyndunarumboš og fęrš rök fyrir žvķ aš nęr hefši veriš aš Bjarni Benediktsson fengi žaš. 

En žį er į žaš aš lķta aš Bjarni getur ekki komiš fram meš óyggjandi viljayfirlżsingar annarra flokksformanna sem nęgi til aš mynda meirihlutastjórn, en Katrķn hefur gert žaš, ekki ósvipaš og Gunnar Thoroddsen gat žaš 1980 og Steingrķmur Hermannsson 1988.  

Stjórn Davķšs Oddssonar hélt eins atkvęšis meirihluta ķ kosningunum 1995 og sama gerši stjórn Geirs H. Haarde 2007. En ķ bęši skiptin lögšu menn ekki ķ aš setja žęr stjórnir į vetur og fundu ašrar leišir. 

Inni ķ fylgistölum stjórna getur veriš byggš įkvešin pattstaša. Hętti einn žingmašur eins atkvęšis meirihlutastjórnar stušningi er žaš eitt ekki nóg til žess aš hęgt sé aš vķkja stjórninni frį, žvķ aš žingmeirihluta žarf til aš fella hana meš vantrausti. 

Į hinn bóginn kemur stjórnin engum mįlum fram nema hafa žingmeirihluta fyrir žvķ eša samkomulag viš stjórnarandstöšuna um aš beits sér ekki til fulls gegn mįlum. 

Ķ nįgrannalöndunum hefur myndast skilningur į žvķ aš skįsta lausnin geti veriš minnihlutastjórnir. Žaš helgast af žvķ, aš įbyrgšarlaust sé aš fella stjórn meš vantrausti, ef žeir žingmenn sem žaš gera, hafa ekkert annaš stjórnarmynstur fram aš fęra. 

Afleišingin yrši upplausnarįstand meš endalausum kollsteypum įbyrgšarleysis. 

1942-1944 var engin leiš aš mynda meirihlutastjórn į Alžingi og stašan var svo slęm innan žingsins, aš stęrstu tveir flokkarnir gįtu engan veginn unniš saman. 

Rķkisstjóri myndaši žį utanžingsstjórn og žingmenn sżndu žį įbyrgš aš fella hana ekki, vegna žess aš žeir gįtu sjįlfir ekki fundiš neitt stjórnarmynstur sem variš gęti rķkisstjórn falli. 

Ķ raun voru žingmenn ófęrir um aš uppfylla žaš til fulls aš ķ landinu vęri žingręši. En aušvitaš hefši utanžingsstjórnin oršiš aš vķkja ef myndast hefši žingmeirihluti fyrir rķkisstjórn žingmanna eša blandašri rķkisstjórn. 


mbl.is Veršur žetta minnihlutastjórn?
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bloggfęrslur 3. nóvember 2017

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband