Móšuharšindi raunhęfari kostur?

Skįldsagnahöfundar og kvikmyndageršarmenn žurfa oft aš velja į milli žess, sem er raunverulega mögulegt og žess aš fara śt fyrir žann ramma. 

Kvikmyndin Ófęrš hafši einn stóran kost: Hśn var vel innan žess ramma, sem getur gerst hér į landi, žótt śtlendingum kunni aš žykja žęr ašstęšur framandi. 

Ef hugmynd Baltasars Kormįks um afleišingar Kötlugoss byggist į žvķ aš Katla gjósi samfellt ķ tvö įr er hins vegar frekar fariš śt fyrir rammann en ef notuš er miklu magnašri og stęrri svišsmynd, sem fellur inn ķ ramma fyrra goss, Skaftįreldanna 1783, žvķ aš žeir nįšu aš valda meiri usla ķ žjóšlķfi okkar og žjóša ķ žremur heimsįlfum en nokkurt annaš ķslenskt gos, og stóšu žó ašeins ķ nokkra mįnuši.

Milljónir manna ķ Evrópu, Afrķku og Asķu fórust vegna žess goss auk fjóršungs ķslensku žjóšarinnar og meira en 70 prósenta bśstofns landsmanna. Kuldaskeiš nęstu įr į eftir, af völdum móšunnar, var mešal žess sem skóp jaršveg fyrir frönsku byltinguna. 

Kötlugos į sögulegum tķma hafi hins vegar ekki stašiš lengur en ķ nokkrar vikur eša mįnuši. 

En aušvitaš er erfitt, jafnvel fyrir vķsindamenn, aš fullyrša neitt um žetta. 

Žannig stóš gosiš ķ Heimaey ašeins ķ nokkra mįnuši, en Surtseyjargosiš stóš hins vegar ķ žrjś og hįlft įr og var žó į sama eldvirka svęšinu og Heimaey.

Ef Heimaeyjargosiš hefši komiš į undan Surtseyjargosinu, hefši engum dottiš ķ hug aš Surtseyjargosiš yrši įtta sinnum lengra.  

Hegšun Heklu hefur veriš allt önnur sķšustu įratugi en ķ allri byggšarsögu landsins, mun tķšari en ķ žśsund įr į undan, en hvert gos öllu minna en įšur var.  

Nś hefur Hekla allt ķ einu tekiš upp į žvķ aš ķ stašinn fyrir aš gjósa į um žaš bil tķu įra fresti, 1970, 1980-81, 1991 og 2000, hefur hśn dregiš aš gjósa sķšustu 17 įrin. 

Vitaš er um óhemju žykkt öskulag sem féll mörgum įržśsundum fyrir landnįm Ķslands, og hefši valdiš miklum usla į okkar tķmum.  Enginn veit aš vķsu hve lengi žaš gos stóš, og kannski fer Baltasar skemmra śt fyrir rammann ef hann gerir frekar rįš fyrir mesta öskufalli sķšari įržśsunda heldur en langdregnu gosi. 

En sį į kvölina sem į völina, ķ žessu tilfelli höfundur kvikmyndahandritsins. 

 


mbl.is Baltasar meš spennužętti um Kötlu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Trump lofaši aš beita sér gegn annarri og žrišju kynslóš.

Ķ einni af ręšum Trumps ķ kosningabarįttu hans ķ haust, sem vitnaš er ķ eftir aš hann varš forseti, sagšist hann ętla aš margefla bandarķska leynižjónustu og lögreglu ķ žvķ skyni aš setja mśslima ķ Bandarķkjunnum ķ svo ašgangshart eftirlit, aš hvers kyns grunur um stušning viš hryšjuverkamenn eša samśš meš geršum žeirra yrši afhjśpašur og geršar rįšstafanir til aš uppręta allt slķkt . 

Žar yrši ekki ašeins um aš ręša žį sem vęru beinir innflytjendur, heldur ekki sķšur ašra og žrišju kynslóšina sem vęri enn hęttulegri og žyrfi enn haršara eftirlit.

Nś er aš sjį hvernig hann stendur viš žessi stóru orš.

Į svipašan hįtt og hann setti einn helsta fjandmann EPA yfir žį stofnun, er lķklegt aš hann noti svipaša ašferš viš CIA og hreinsi žar duglega til, svo aš hśn gangi hraustlega til verks gagnvart mśslimum, žvķ aš heimsókn hans ķ žį stofnun eftir aš hann tók viš embętti, vakti vonbrigši, sorg og reiši žar į bę vegna yfirlętis og sjįlfhverfu forsetans sem talaši nęr eingöngu um sjįlfan sig og afrek sķn, unnin og óunnin, greinilega til aš sżna fram į hvaš stęši til og hver hefši hśsbóndavaldiš.    


mbl.is Samžykktu tillögu um rķkisfang
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Tekur įratugi aš jafna kjörin til fulls.

Žessa dagana ber mikiš į višleitni til aš véfengja sem mest aš konur hafi aš mešaltali minni laun en karlar. En žį gleymist hve stór hluti kvenna, margar žśsundir, sem kominn er į lķfeyrisaldur, ber enn skaršan hlut frį borši vegna žess aš žęr voru ólaunašar og heimavinnandi į bestu įrum ęvi sinnar og žjóšfélagiš metur metur störf žeirra viš uppeldi og hśshald ekki į krónu hvaš snertir lķfeyrisgreišslur.  

Žeim mun fleiri börn, sem žessar konur ólu upp, oft aš mestu upp į eigin bżti, žvķ minni möguleika įttu žęr į aš hafa einhverjar tekjur utan heimilis og žar meš aš įvinna sér lķfeyrisréttindi. 

Ķ allri umręšunni nś er lįtiš eins og žessar konur séu ekki til, sem skammtaš er rśmlega 200 žśsund krónur į mįnuši og eru langt fyrir nešan lęgstu laun į vinnumarkašnum. 

Og žęr ekki teknar meš ķ reikninginn, af žvķ aš laun og lķfeyrir séu sitt hvaš. 

Sem er alrangt. Hluti af laununum, sem gamla fólkiš vann fyrir į sķnum tķma, var tekinn og lagšur ķ lķfeyrissjóš sem įtti aš tryggja aš žaš fengi žessa peninga endurgreidda ķ formi lķfeyrislauna. 

Ranglętiš gagnvart žessum konum var žaš, aš uppeldis- og hśsstjórnarstörfin voru einskis metin, jafnvel žótt um svo stór heimili vęri aš ręša og mikinn barnafjölda, aš litlir sem engir möguleikar voru į vinnu utan heimilis. 

Žar aš auki er lįtiš eins og žaš sé sjįlfsagt lögmįl, aš žegar konur verša ķ miklum meirihluta ķ įkvešnum störfum eins og ķ menntakerfinu og i heilbrigšiskerfinu, dragist laun žessara stétta nišur af žvķ aš žau sé oršin "kvennastörf".

Į sama tķma er véfengt į alla lund aš kynjamisrétti višgangist ķ kjaramįlum.

Nżjasta śtspiliš er sķšan aš vegna žess aš konur séu oršnar duglegri en karlar ķ aš mennta sig, muni žęr verša launahęrri einhvern tķma ķ framtķšinni! 

Eins og žaš sé eitthvaš aš žvķ, aš žęr kunni aš fį aš njóta afraksturs vinnunnar viš aš mennta sig! 

Žaš er lķtil huggun fyrir stóran hluta hinnar hlunnförnu kynslóšar kvenna, sem nś lepur daušann śr skel meš lęgri lķfeyri en nęgir fyrir lįgmarksframfęrslu, žótt eftir dauša žeirra kunni mįl aš žróast til betri vegar. 


mbl.is Hallar ekki bara į konur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óžolinmęšin hefur stórskašaš okkur.

Allt frį mišjum sjöunda įratug sķšustu aldar og fram į okkar daga hefur męling į gildi framleišslu ķ landinu mišast viš magn, helst magn, sem hęgt er aš męla ķ tonnum og megavöttum. 

Ķ lok sķšustu aldar magnašist žessi hugsun upp ķ alveg nżjar hęšir. Samstarfsnefnd um orkufrekan išnaš sendi bęnarbréf til helstu stórišjufyrirtękja heims meš žeirri stóru upphrópun, sem kom ekki fyrir almenningssjónir fyrr en įratug sķšar ķ Framtķšarlandinu, bók Andra Snęs Magnasonar: "Lęgsta orkuveršiš!" 

Og ķ kjölfariš var ķ žessum endemis bęklingi lofaš "sveigjanlegu mati į umhverfisįhrifum" og öllum mögulegum brögšum beitt til aš keyra žessa stefnu upp ķ hina risavöxnu Kįrahnjśkavirkjun meš sķnu lįga orkuverši og yfirgengilegum ķvilnunum til handa stórišjunni. 

Afleišingin varš stórfelldasta mögulega įrįs į mesta veršmęti žjóšarinnar, sem var algerlega fyrirlitiš: Ķslensk nįttśra, einstök į jaršarkringlunni. Öll möguleg nżting hennar ķ formi verndarnżtingar fyrir feršamenn var hrópuš nišur meš fyrirlitningar upphrópun: "Eitthvaš annaš, - jafn frįleitt og fjallagrasatķnsla!" 

Žvķ var algerlega hafnaš aš taka sér naušsynlegan tķma til aš gefa feršažjónustunni fęri į aš sanna gildi sitt, en stóri munurinn į žvi og stórfelldum umhverfisspjöllum stórvirkjana vęri sį, aš verndarnżting landsins myndi verša afturkręf, en langflestar virkjanirnar gersamlega óafturkręfar. 

Žvķ var algerlega hafnaš ķ ķslenskri nįttśru fęlust nokkrir ašrir möguleikar en fólst ķ tillögu, sem örfįum atkvęšum munaši aš yrši samžykkt į landsfundi Samfylkingarinnar 2009:  Aš nżta alla virkjanlega orku į Ķslandi til žess aš reisa eins mörg įlver og mögulegt vęri!" 

Žessi stefna hafši įšur nįš hįmarki įriš 2007 žegar teknar voru skóflustungur af risaįlveri ķ Helguvķk, byrjaš reisa kerskóla og hamast viš aš koma jafnstóru risaįlveri į koppinn į Bakka viš Hśsavķk og aš stękka įlveriš ķ Straumsvķk upp ķ risaįlver. 

Samtķmis var krafist risaįlvers ķ Žorlįkshöfn og skipti engu žótt bent vęri į žaš ķ andófinu gegn žessum ósköpum aš jafnvel žótt öll orka landsins yrši nżtt fyrir žessi įlver myndu minna en 2% vinnuafls į landinu fį vinnu ķ žeim og innan viš 4% žótt reynt vęri aš tengja "afleidd störf" viš žessi ósköp. 

Hagfręšingar, sem komust aš žvķ hve sįralitlu stórišja af žessu śtsölutombólutagi skilaši ķ viršisauka ķ žjóšfélagiš voru kaffęršir ķ sķbyljunni um gildi hinna stóru talna tonna og megavatta. 

Nś bendir Róbert Gušfinnsson réttilega į svipaš fyrirbęri ķ feršažjónustunni, aš einblķna į hausatölu feršafólks en gleyma öllu öšru. 2007 hugsunarhįtturinn varšandi óžolinmęšina gagnvart gagnlegri žróun ķ atvinnumįlum viršist sķfellt leita fram ķ endalausri skammtķmagręšgi gullgrafarahugsunarhįttarins. 


mbl.is Fjöldi feršamanna ekki ašalatriši
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Einstaka ökumašur tilbśinn "aš lįta vaša."

Aušvitaš gera vegfarendur af öllu tagi sķn mistök. En sumt er ekki hęgt aš afgreiša meš žvķ.

Žvķ mišur veit ég dęmi žess aš ökumenn bķla hafa veriš tilbśnir aš "lįta vaša" į gangandi eša hjólandi fólk į gangbrautum. Žessu er nįnar lżst ķ bloggpistli, sem er tengdur viš mótmęli hjólafólks ķ London og er nęst nęsti pistill į undan žessum, en af tęknilegum įstęšśm komst sį pistill ekki į žann staš, sem žessi inngangur er į, svo ég vķsa ķ hann.   


Bloggfęrslur 12. febrśar 2017

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband