Drap saltiš einhverja? Og ef svo var, hve marga?

Um mišja sķšustu öld var dįnartķšni af völdum magakrabbameins afar hį hér į landi. Ég var krakki žegar ég kynntist einu slķku tilfelli, veikindum og banalegu Siguršar, bónda ķ Hrafnadal, sem nś er ķ eyši, en liggur noršur af Laxįrdalsheiši ķ Dölum og ķ vestur frį utanveršum Hrśtafirši.

Fašir minn var žar ķ sveit og var annt um karlinn žegar hann kom sušur, fyrst įriš 1948 ķ sķna fyrstu ferš til höfušborgarinnar, og sķšar tveimur įrum sķšar til aš fįst viš magakrabbann og žreyja banaleguna.

Žį strax var fašir minn ekki ķ vafa um orsakir sjśkdómsins. "Žarna uppi ķ dalnum įtu menn żmist brimsaltan, kófreyktan eša sśrsašan mat, sem og siginn fisk. Žvķ bragšsterkari, saltari, reyktari eša sśrsašri sem maturinn var, žvķ betri fannst körlunum hann vera. Helst žurfti maturinn aš vera svo bragšmikill, aš manni fannst eins og śšaš vęri framan ķ mann eiturgufu, ef žeir blésu į mann yfir matarboršinu."  

Ég hef žaš fyrir siš aš finna bęši jįkvęšar og neikvęšar hlišar į hlutunum. Ég er meš bakflęši og žaš eru slęmar fréttir. Góšu fréttirnar eru hins vegar žęr aš ég reyni aš foršast saltaš, reykt eša sśrsaš, žvķ aš žaš fer svo illa ķ vesalings veika vélindaš mitt. Sennilega er žaš hollt.

Kannski var žaš reykti maturinn sem įtti mesta sök į magakrabbameininu hér ķ den. En žaš mį lķka spyrja um žaš hvort saltiš hafi ekki lķka drepiš einhverja, og ef svo var, hve marga.  


mbl.is Ķslendingar borša of mikiš salt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Žorsteinn Briem

Ég bjó ķ noršlenskri sveit, Skķšadal, og drakk žar grķšarlega mikiš kaffi, eins og langflestir bęndur gera, įn žess aš vera atyrtir fyrir žaš af vesalingum.

Morgunmatur: Kleinur, kaffi og hręringur.

Morgunkaffi: Kleinur og kaffi.

Hįdegismatur: Kleinur, kaffi og svišakjammi.

Sķšdegiskaffi: Kleinur og kaffi.

Kvöldmatur: Kleinur, kaffi, siginn fiskur og sśr hrśtspungur.

Kvöldkaffi: Kleinur og kaffi.

Hef hins vegar aldrei fengiš mér kaffi į kaffihśsi ķ Reykjavķk.

Žorsteinn Briem, 18.3.2014 kl. 14:51

2 identicon

"Saltiš er eitt hiš višsjįrveršasta eitur, sem til er. Neyzla žess dregur śr lķfsorkunni og veldur žvķ, aš algengir sżklar verša henni yfirsterkari. Žannig hefur berklaveiki oršiš ólęknanleg, ef menn neyta saltašrar fęšu, ekki sķzt saltkjöts."

Žetta ritar Jónas Kristjįnsson lęknir, fyrir nęr 60 įrum. En Jónas Kristjįnsson lęknir, fęddur į Snęringsstöšum ķ Svķnadal 20 september 1870 var meš merkustu Ķslendingum į sķšustu öld.

http://nlfi.is/matarsalt

Haukur Kristinsson (IP-tala skrįš) 18.3.2014 kl. 15:09

3 Smįmynd: Žorsteinn Briem

Ķsland varš fullvalda og sjįlfstętt rķki 1. desember 1918 vegna śtflutnings héšan į saltfiski.

Įstęšan fyrir žvķ aš Mörlandar hafa étiš mun meira af żsu en žorski er trślega sś aš saltašur žorskur var hér ašalśtflutningsvaran. Menn hafi žvķ vanist į aš grašga hér ķ sig żsu en ekki žorsk.

"Danskir kaupmenn hófu söltun į fiski ķ tunnur hér į landi į 15. öld og žurrkun saltfisks litlu sķšar.

Į seinni hluta 18. aldar beitti Skśli Magnśsson landfógeti sér fyrir žvķ aš Ķslendingar hęfu saltfiskverkun. Uppgangstķmar gengu ķ garš og fljótlega mįtti sjį śtbreiddan saltfisk į hverri klöpp.“

Hér į Ķslandi var algjört įfengisbann frį įrinu 1915 en Spįnverjar hótušu aš tvöfalda toll į ķslenskum saltfiski ef viš flyttum ekki aftur inn Spįnarvķn og žvķ var banni viš sölu į žeim aflétt hér įriš 1922.

"Į öšrum og žrišja įratug 20. aldar var saltfiskur helsta śtflutningsvara Ķslendinga įsamt saltsķld. Hrašfrystiišnašur hafši ekki rutt sér til rśms og gerši žaš raunar ekki fyrr en į fjórša og fimmta įratugnum.

Fjįrhagur rķkisins var žess vegna mjög hįšur žvķ aš kleift reyndist aš selja saltfisk meš góšum kjörum."


Kažólskir menn, til aš mynda Spįnverjar, hafa grašgaš ķ sig saltfisk į föstunni og sķšustu dagana fyrir Lönguföstu, sem hófst hér į Öskudag, er vķša haldin kjötkvešjuhįtķš, carnival, samanber carnis į latķnu og chili con carne.

Žorsteinn Briem, 18.3.2014 kl. 16:30

4 identicon

Menn ęttu aš prófa aš taka salt ķ nefiš og ķmynda sér hvernig mikil salt neysla gęti fariš meš magann.

Annars hélt ég fyrst aš greinin fjallaši um götusaltiš sem ķslendingar skóflušu ķ sig ķ įrarašir ...

L.T.D. (IP-tala skrįš) 18.3.2014 kl. 23:02

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband