Sofið á verðinum hér á landi.

Ég hef áður bloggað um það hvernig á sínum tíma var stungið undir stól skýrslu um þær náttúruhamfarir sem gætu rofið síma-rafmagns- og vegasamband við Reykavík en í staðinn æfð viðbrögð við svipuðum hamförum sunnan Hafnarfjarðar af því að þar var ekki eins mikið í húfi !

En það er sofið á verðinum á fleiri sviðum. Ísland er sá hluti Reykjaneshryggjarins, sem stendur upp úr sjónum og landið okkar er aðeins lítill hluti þessa eldvirka svæðis þar sem geta orðið hamfarir í formi Tsunami- flóðbylgna sem jarðskjálftar eða eldsumbrot gætu valdið, en slíkar bylgjur geta borist þúsundir kílómetra.

Einnig geta komið hrun úr miklum standbjörgum og bröttum fjöllum á Íslandsströndum .

Eldfjöll á borð við Snæfellsjökul, Heklu og Öræfajökul gætu átt það til að sundrast í stórum sprengigosum og senda svipuð eitruð öskuský á ógnar hraða niður hlíðar sínar og drápu 30 þúsund manns í bænum Saint Pierre á eyjunni Martinique, en aðeins einn komst lífs af, fangi sem var í djúpri fangageymslu.

Ekki er mér kunnugt um viðbragðsáætlanir við neinu af ofantöldu.

Brýn nauðsyn er á að búa til flóttaleið úr Landeyjum vestur yfir Hólmsá með því að setja brú á ána á hentugu brúarstæði til að tryggja brottflutning þeirra sem annars lenda undir flóðbylgju, sem komið getur úr gosi í vestanverðum Mýrdalsjökli, en hamfaraflóð fyrir 1500 árum eyddi öllu sem fyrir varð á sléttlendinu og sópaði meira að segja skógi í burtu eins og eldspýtum eins og sjá má í svonefndra Drumbabót fyrir austan Hvolsvöll.

Í þessum málum ríkir kæruleysi sem kemur fram í hugsuninni: Þetta kemur ekki fyrir meðan við erum á lífi.

Sams konar kæruleysi réð ríkjum 23. janúar 1973 og raunar líka fyrir gosið í Surtsey. Öllum var kennt að Helgafell í Vestmannaeyjum væri "útbrunnið" eldfjall og engar líkur á gosi þar.

Annað kom í ljós.

Jarðskjálfti í Kyrrahafi

Allir kostir erfiðir.

Sýrlenska þjóðin stendur frammi fyrir kostum í þjóðlífi sínu sem allir eru slæmir.

Ef Arababandalagið gefst upp á því að reyna að hafa eftirlit í landinu fá núverandi valdhafar enn betra tækifæri en áður til að láta sverfa til stáls af fullum krafti og berja niður uppreisnina með miskunnarlausu hervaldi og kæfa hana í blóði.

Enn meiri blóðsúthellingar munu hugsanlega verða ef uppreisnarmenn reynast það sterkir að sams konar borgarastyrjöld verði í landinu og varð í Líbíu.

Samt er sá kostur líklega illskárri en hinn fyrri því að afleiðingar þess að harðstjórn af verstu gerð haldi velli í Sýrlandi munu þegar til lengri tíma er litið verra verri en ef harðstjórnin fellur, þótt það kosti miklar mannfórnir.

Því miður virðist þriðji og skásti kosturinn, að Assad víki til hliðar og reynt verði að koma á umbótum, fjarlægjast og þar með von um betri stjórnarhætti og umbætur í landinu.

Hætta störfum í Sýrlandi

Óviðunandi ástand. Mismunandi reglur.

Samdrátturinn í fjárframlögum til Landhelgisgæslunnar getur ekki annað en endað með stórslysi, svo sveiflukennt er ástandið óhjákvæmilega þegar þyrlurekstur er dreginn saman niður fyrir öryggismörk.

Þegar hafa komið upp aðstæður þegar engin þyrla hefur verið flugfær, og enda þótt Norðmenn hafi ekki eins strangar reglur varðandi flug á þyrlum og Íslendingar ber hins að gæta, að aðstæður verða almennt verri og hættulegri eftir því sem vestar dregur á Norður-Atlantshafinu.

Þannig setja Danir miklu strangari reglur um flug á leiðum til Grænlands en til Færeyja.

Sem dæmi má nefna flug einshreyfils flugvéla, sem ég kynntist vel í nóvember árið 2000 þegar ég fór í kvikmyndatökuflug á TF-FRÚ frá Vestfjörðum yfir að Blosserville-ströndinni á Grænlandi.

Til að fá leyfi danskra flugmálayfirvalda til þessa flugs þurfti að uppfylla eftirtalin skilyrði:

Fylgdarflugvél varð að vera með í för.

Um borð í TF-FRÚ varð að vera löggiltur gúmbjörgunarbátur

Í vélinni var að  HF-sendir auk VHF sendis.

Um borð var að vera flotgalli fyrir mig.

Fjögur björgunarvesti. 

Ég fékk með mér fylgdarflugvél, var í flotgallanum og öllum þessum skilyrðum var fullnægt.

Þegar komið var út á mitt Grænlandssund sást vel hvaða ástæða lá að baki þessum hörðu kröfum.

Smám saman varð sjórinn þakinn hafísi sem var raunar þess eðlis, að fyrrgreind öyrggisatriði voru í raun gagnslaus.

Ef vélin missti afl voru aðeins tveir möguleikar til nauðlendingar:

Að lendavélinn í íshraflinu, sem var á milli stærri jaka, fá þungan ísmola framan í sig í gegnum framrúðuna og dauðrotast í þann mund sem vélin styngist í sjóinn.

Þar með gulltryggt að fara rotaður eða dauður niður með vélinni þegar hún sykki.

Hinn möguleikinn var sá að reyna að lenda á einhverjum af hinum mjög svo ósléttu stóru ísjökum sem Grænlandssun var krökkt af, skauta á hálum jakanum út af honum og lenda vélinni á nefið niður í íshraflið með svipuðum afleiðingum og hefðu hlotist af því að lenda beint í því.

Bjðrgunarbátur, flotgalli, vesti, HF-stöð og fylgdarflugvél voru augljóslega gagnslaus til björgunar við þessar aðstæður og þar sem ég hefði hvort eð er sent út neyðarkall hefði viðbótarneyðarkall frá fylgdarvélinni litlu breytt.

Um borð í henni var að vísu Friðþjófur Helgason, kvikmyndatökumaður, sem hefði getað náð upplýsandi mynd af nauðlendingunni.

Íslenska auðlindalögsagan er stór og langt frá meginlandi Evrópu og í henni er mesta veðravíti á norðurhveli jarðar að vetrarlagi.

Það er að mínum dómi ekki bruðl heldur nauðsyn að setja strangari öryggiskröfur í íslensku lögsögunni en annars staðar.

Þegar Bandaríkjamenn unnu sitt stærsta björgunarafrek hér á landi í Völavík voru að sjálfsögðu tvær björgunarþyrlur sendar í samfloti austur.

Björgunargeta íslensku Landhelgisgæslunnar hefur verið skert svo mikið að það út af fyrir sig hefur skapað óviðunandi hættu á hafinu við Ísland.  Þetta má ekki líðast lengur.

Verða að fljúga tvær saman

"...Drottinn hefur aldrei ætlað sér..."

Þegar Þrengslavegurinn var lagður fyrir rúmum 55 árum. var það gert af ýmsum ástæðum.

Vegurinn liggur 70 metrum lægra en Hellisheiði og veður eru skaplegri.

Framsýnir menn sáu fyrir sér að góð leið þyrti að liggja til framtíðarhafnar í Þorlákshöfn og í þríðja lagi var ætlunin að leggja nýjan Suðurlandsveg beint austur úr Þrengslunum yfir Forirnar til Selfoss svo að menn þyrftu ekki að sæta því að aðalleiðin austur lægi yfir heiði sem væri meira og minna ófær eða illfær á veturna.

Þetta var önnur tilraun til þess að leggja veg austur sem væri betur fær en Hellisheiðin, því að rúmum áratug fyrr hafði svonefnd Krýsuvíkurleið verið lögð og var afar umdeilt hver vel þeim peningum hefði verið varið.

Í einni af þekktustu gamanvísum þess tíma var fyrsta línan úr Lórelei sungin um Krýsuvíkurveginn:

"Ég veit ekki´af hvers konar völdum

sá vegur lagður er..."

 

Þegar Þrengslavegurinn var opnaður var séra Emil Björnsson sem þá var fréttamaður hjá útvarpinu sendur til þess að fjalla um opnunarathöfnina.

Þá kastaði samstarfsmaður hans, Baldur Pálmason, fram þessari vísu:

 

Hvers vegna í ósköpunum er

upp á heiði þessi maður dreginn ?

Drottinn hefur aldrei ætlað sér

að Emil prestur færi þrönga veginn.

 

En Emil lipur hagyrðingur og svaraði um hæl:

 

Nú verður kolakarlinn feginn

og kætist vegna nýrrar vonar:

Hann er að breikka breiða veginn

Baldurs vegna Pálmasonar.

Vísan varð að áhrínsorðum að því leyti til að rúmum tíu árum síðar var gerður hár og breiður vegur yfir Hellisheiði og í ljós kom,  að það, hve heiðin hafði oftast verið ófær vegna þess að lágur vegurinn þræddi víða lautir og varð ófær vegna þess eins.

Mátti því segja að í þeim framkvæmdum hafi menn verið að "...breikka breiða veginn  / Baldurs vegna Pálmasonar...."

 

Hellisheiðin enn lokuð

Frekar tíu daga en tíu mínútur ?

Fyrir rúmum tíu árum var Hellisheiði ófær í samfleytt sex vikur.

Hvenær sem er getur svipað ástand orðið þar aftur, þótt nóg hláni í byggð.  Allan þennan tíma hér um árið var Þrengslunum haldið opnum, enda liggur vegurinn þar 70 metrum lægra en á Hellisheiði og vindar skaplegri miðað við stefnu vegarins.

Þrátt fyrir þessi sannindi virðist aldrei hörgull á ökumönnum sem telja það skipta öllu fyrir sig að spara tíu mínútur á því að fara Hellisheiði í kolófæru færi og veðri frekar en að fara Þrengslin, sem hafa verið opin mestan þann tíma sem menn æddu inn á heiðina.

Nú hafa tugir þessara ökumanna haft það upp úr krafsinu að bílar þeirra hafa þegar verið fastir á heiðinni og orðið til stórs trafala í 10 - 40 klukkustundir, bara af því að þeir töldu sig vita betur en björgunarsveitarmenn og þóttust ætla að græða 10 mínútur.

Sex vikur eins og hér um árið gera 40 daga. Þeir ökumenn sem töldu það öllu skipta að taka fáránlega áhættu með því að æða inn á heiðina ættu þess vegna að sætta sig við 40 daga dvöl bíla sinna þar.

Þeir tóku þessa fráleitu áhættu og töpuðu, svo einfalt er það.  

Hunsuðu lokanir á heiðinni

Nú reynir fyrst verulega á !

Það hefur heldur betur komið mönnum í koll að ekki var mokað nógu duglega strax í upphafi þess langa snjóakafla sem nú hefur staðið í tvo mánuði.

Venjan hefur verið sú í okkar ágætu höfuðborg að treysta á það að næsti hlákukafli eyði snjóum sjálfkrafa og ókeypis.

En landið okkar heitir nú einu sinni Ísland og sjaldan hefur gælunafnið "Klakinn" átt betur við en í vetur.

Í upphafi snjóakaflans þjappaðist snjór víðast saman af umferðinni þar sem ekki var mokað og varð að klaka þannig að mokstur síðar var um seinan, - tækin réðu ekki við klakann.  

Þetta hefur valdið miklum vandræðum víða allan tímann, líka þegar verið hafa frost og snjókoma.

Ástæðan er sú að víðast hvar er enn þetta sama glærasvell undir snjónum sem gerir það að verkum að ef bíla spóla sig niður á það í gegnum snjóhuluna, komast þeir ekkert áleiðis.

Þegar snjó fer að leysa og varða að krapa annað kvöld verður þessi laumuhálka undir enn hættulegri.

Hlákur hafa verið það stuttar að flughálir svellbunkarnir hafa haldið velli og verða hugsanlega enn þykkari og viðsjárverðari en nokkru sinni fyrr á laugardag og fram á miðjan sunnudag.

Vonandi er að nú sýni allir meiri aðgæslu en nokkru sinni fyrr, minnugir alls þess heilsu- og fjárhagstjóns sem hálkuslysin ollu um daginn.

Borin von er til þess að tæki vinni á þykkum svellbunkunum og síðan mun sækja í svipað far aftur þegar hitinn minnkar síðdegis á sunnudag.

Segja má að niðurföll eigi eftir að vera aðalorð næstu dægra í tvennum skilningi, - annars vegar niðurföll fyrir vatn, sem stífluð eru af klaka sem þarf að brjóta upp, - og hins vegar niðurföll mannfólksins, orðmynd sem ég minnist frá barnæsku í sjúkdómsheitinu niðurfallssýki.

Beinbrotin sem hálkuslysins hafa valdið hafa verið býsna fjölbreytileg, úlnliðsbrot, handleggsbrot, axlarbrot, mjaðmarbrot, lærbrot, fótbrot, ökklabrot o. s. frv.

Samheiti yfir þau gæti verið orðið hálkubrot eða jafnvel Gnarrbrot ef menn vilja endilega tengja borgaryfirvöld við þau, en það er nú kannski full langt gengið, jafnvel þótt menn vildu kalla það "bara djók" upp á Gnarrísku.

Allt að 11 stiga hiti um helgina

Hægt að finna lausnir fyrir "hina illa staðsettu".

Sama sagan er að gerast um alla borgina. Vegna ófærðar og þess að víðast hefur í raun ekki verið höfð um hönd snjóhreinsun, heldur snjósöfnun, þ. e. snjónum safnað og ýtt upp í háa ruðninga og hrúgur, sem taka mikið rými, hafa margir bílstjórar neyðst til að skilja bíla sína eftir "á óæskilegum stöðum".

Eina varanlega lausnin á þessu er að flytja snjóinn í burtu, ekki safna honum saman.

En þá kemur til sögunnar hinn margumtalaði skortur á moksturstækjum.

Huga þarf þá að næstskástu lausninni, að því hvort ekki sé hægt að bæta úr þessu að einhverju leyti með því að búa til kerfi bílastæða, svæði sem rudd væru sérstaklega í hverju hverfi fyrir bíla, sem ekki geta verið á heimastæðum sínum og gætu bíleigendur farið með þá þangað.

Einhvers staðar verða vondir að vera. Ekki gengur að skylda bíleigendur til þess að hafa bíla sína innilokaða dögum saman í bílastæðum sínum af því að þeir verði fyrir ef eigendurnir moka þá út og reyna að koma þeim fyrir annars staðar.

Sem dæmi má nefna að í hverfinu sem ég bý í er löng röð bílastæða á húsagötu Háaleitisbrautar meðfram graseyju.

Mokað er úr götunni yfir í þessi bílastæði sem þar með verða gagnslaus.

Í staðinn ætti að opna þessi bílastæði með því að moka líka úr þeim yfir á graseyjuna sem enginn notar.

Svipaðar lausnir gætu fundist víðar um borgina ef vilji væri fyrir hendi.

Síðan er annar handleggur sem er sá að allar gangstéttir og gönguleiðir eru ófærar gangandi fólki einkum þar sem þar sem háum snjóruðningum hefur verið safnað inn á þær.

En þá er bara að taka fram stígvélin og vaða að bílnum.

Illa staðsettir bílar tefja hreinsun

Ökumenn á byrjunarreit ?

Vegna þess að á dögum sem þessum ek ég um á 26 ára gömlum Suzuki Fox smájeppa er óhjákvæmilegt og raunar sjálfsagt að hjálpa þeim ökumönnum, sem eru fastir á bílum sínum í snjónum, eins og hér fyrir utan blokkina, sem ég bý í þar sem aldrei er mokað.

Æ ofan í æ gerir fólk þau mistök að aka niður hallann við blokkina án þess að átta sig á því að miklu erfiðara er að komast upp þennan halla á ný.

En síðan er hitt hve illa margir ökumenn virðast geta borið sig að við að láta kippa í sig.

Svo er að sjá sem óreyndir ökumenn, nýbúnir að fá prófið, kunni alls ekki grundvallaratriði í bíldrætti, svo sem þau að haga sinni stjórn á bíl sínum þannig að dráttartaugin sé nokkurn vegin strekkt.

Nýjasta dæmið var í kvöld. Ungur ökumaður kom á bíl niður með blokkinni og festi sig síðan þegar hann ætlaði að komast upp hallann, sem hann hafði komið niður.

Bíll hans var þannig staðsettur að eina leiðin til að hjálpa honum var að draga hann afturábak.

En í stað þess að halda tauginni nokkurn veginn strekktri gaf ungi ökumaðurinn í um leið og ég var búinn að draga hann af stað og fyrr en varði var hann kominn of nálægt mér, þannig að taugin vafðist utan um afturhjólið hjá honum og kippti í minn bíl, sem þar með var stopp.

Hann hélt síðan áfram ferðinni og bakkaði á Foxinn og var heppinn að aðeins kom lítil dæld á afturhornið á bíl hans og stuðarinn á Súkkunni skemmdist ekkert.

Þetta dæmi og mörg fleiri gefa tilefni til þeirrar ályktunar að verkleg kennsla  í bíldrætti, akstri í hálku og á möl og fleiri slíkum atriðum sé vanrækt hér á landi.

Fyrir 36 árum var ég á ferð á Spáni og ók framhjá æfingasvæði fyrir nemendur í ökukennslu þar sem æfður var akstur í lausamöl og fleira að því tagi.

Þá var Spánn miklu fátækara land en Ísland og þótti mér merkilegt að samt skyldi svona kennsla vera komin á þar.

Ég greindi frá þessu í sjónvarpi og hef allar götur síðan, í 36 ár, fjallað um þetta reglulega.

Ég fæ ekki séð að nokkur framför hafi orðið. Takið eftir að ég feitletra orðið "verkleg" kennsla.

Það' er algerlega þýðingarlaust að segja frá því hvernig á að bregðast við ef það er ekki æft.

Ökunemandinn getur lesið þúsund sinnum setninguna "...nú skrikar bíll að aftan til annarrar handarinnar í hálku eða á lausamöl, og skal þá lagt á stýrið í gagnstæða átt..."

Þetta er algerlega gagsnlaust ef því er ekki fylgt eftir með verklegum æfingum á því sem stendur í textanum.

Svona vinnubrögð myndu ekki líðast í flugkennslu eða þykja boðleg til að viðhalda færni flugmanna og öryggi í flugi.

Viðbrögð ökukennara sem ég hef talað við hafa verið skiljanleg, svo sem:  "Við getum ekki hætt bílunum okkar í það að láta óvant fólk aka þeim þannig að þeir skriki til í allar áttir, skemmist af grjótkasti eða velti kannski ef illa fer. "

Eða: "Það er ekki hægt að ætlast til þess að við förum að hætta bílunum okkar í æfingardrátt sem getur farið úr böndum og stórskemmt bíla okkar."  

Ég hef hins vegar aldrei talað fyrir neinu slíku. Á æfingasvæðinu sem ég sá á Spáni fyrir 36 árum voru notaðir sérstakir bílar í líkingu við rallykross bíla með veltibúrum, 4ra punkta beltum og öðrum slíkum öryggisatriðum, ekki einkabílar ökukennnaranna.

Það er að mínum dómi fráleitt að þjóð á borð við okkur, þar sem hátt í 200 þúsund bílar eru í umferð, telji sig ekki hafa efni á því að eyða tiltölulega litlu fé í öryggismál sem snertir milljarða kostnað vegna slysa, óhappa og vandræða í umferðinni.

Á byrjunarreit á hverjum degi

Stórvirkasta moksturtækið: Eldhúskústur.

 

Stórvirkasta snjómoksturstæki landsins þegar snjór er í formi mjallar og laus í sér, er ekki stóra vélknúna mokstursskóflan, ekki snjóskóflan, heldur - ótrúlegt en satt, - eldhúskústurinn, sjá mynd sem ég ætla að setja með þessum bloggpistli.

 

Fullyrðing mín um "stórvirkasta" tækið byggist á því að í tíð eins og nú er gætu tugir þúsunda Íslendinga verið að störfum með eldhúskústinn á sama tíma.

Mín reynsla af eldhúskústinum er sú að alla jafna gefur hann 4-5 sinnum meiri afköst við hvers kyns snjómoktur, bæði við að sópa snjó á jörðinni og líka við að sópa af bílum, einkum af vélarhlífum, framrúðum og þökum.

Að sópa sér leið er álíka fljótlegt og að sópa eldhúsgölf.

Notkun eldhúskústsins er ekki uppgötvun mín hvað varðar snjóhreinsun hér í blokkinni, heldur hinnar "hagsýnu húsmóður", konu minnar, Helgu Jóhannsdóttur.

Ég hló að henni þegar hún benti mér fyrst á að nota kústinn, en ég hló ekki lengi.

Kústurinn er liprari en skófla vegna þess hvað skaftið er langt, - maður þarf ekki að bogra eða lyfta neinu, og í sumum tilfellum getur hún leyst nær allt málið, líka að skafa af rúðum.

Það er hægt að beita kústinum að vild þannig að hann rispi ekki en raunar gerir hann það sjaldanst þegar undirlagið er hrím.

Nú í morgun tók það mig örskotsstund að moka gönguleið í gegnum snjóskaflana marga tugi metra með "þarfasta þjóninum", eldhúskústinum.

Úrslitum réði hvað kústskaftið er langt og hvað hægt er að veifa kústinum ótt og títt.

Snjóþyngslin minnka Hraunbæinn

Hefði betur verið keypt hraðskreiðari ferja í upphafi ?

Mér skilst að í upphafi þess viðfangsefnis að koma á betri samgöngum við Vestmannaeyjar hafi sú hugmynd komið upp að kaupa mun hraðskreiðari ferju til siglinga til lands, allt að tvöfalt hraðskreiðari en Herjólf.

Sú hugmynd hafi í snatri verið slegin út af borðinu, jarðgöngin þar á eftir og loks sæst á Landeyjahöfn, sem er og verður ónothæf allt að því hálft árið.

Ein af mótbárunum sem ég hef heyrt gegn hraðskreiðari ferju er sú, að í slæmum sjó verði að hægja á henni.

En menn hefði þá átt að horfa á hinn kostinn, að hafa hægskreiða ferju sem getur ekki nýtt sér höfn sína hálft árið.

Það gleymist þegar ferjuleiðirnar Vestmannaeyjar-Þorlákshöfn og Vestmannaeyjar-Landeyjahöfn eru bornar saman, að það tekur klukkustund lengri tíma að aka frá Landeyjahöfn til Reykjavíkur en frá Þorlákshöfn til Reykjavíkur þannig að ferðin með hraðskreiðri ferju til Þorlákshöfn tekur í heild ekki mikið lengri tíma en með ferju til Landeyjahafnar.

Hvað flugsamgöngur snertir þá er oft ófært til flugs á flugvöllinn í svipuðu veðri og ófært er í Landeyjahöfn, þ. e. í sunnan- og suðaustanáttum þar sem þoka leggst á flugvöllinn þótt sæmilegt skyggni sé undir henni, því að flugvöllurinn liggur í meira en 100 metra hæð.

Hægt væri að búa til stutta flugbraut syðst á leiðinni út í Stórhöfða næstum niðri við sjávarmál.

Í hvassri suðaustanátt myndi vindur standa beint á þessa braut og skyggni þar viðunandi þótt þoka lægi á flugvellinum og misvinda ofan af Sæfellinu.

Flugvél af Twin Otter gerð myndi nýtast í þessu flug.

Ný ferja kemur 2015