Margir lęrdómar af styrjöldinni 1914-1945.

Marga mismunandi lęrdóma hafa menn dregiš af "Styrjöldinni miklu", sem hófst 1914 og lauk ekki ķ raun fyrr en 1945. 

Upphafiš var skżrt 1914 en óskżrara varšandi sķšari hluta strķšsins, sem segja mįtti aš ętti žrjś upphöf, 1937 meš įrįs Japana į Kķna, en žegar Bandarķkjamenn settu Japönum śrslitakosti haustiš 1941, įttu Japanir ašeins um tvo kosti aš velja, aš beygja sig fyrir śrslitakostunum og draga her sinn frį Kķna eša aš rįšast į Bandarķkin. 

Fyrri kosturinn var óhugsandi samkvęmt japönsku hernašarhefšum Samśrajanna, en ef śrslitakostunum var hafnaš, hefši japanski herinn oršiš olķulaus į nokkrum mįnušum. 

Nęsta upphaf var fyrir réttum 80 įrum meš įrįs Žjóšverja į Pólverja ķ kjölfar grišasamnings Hitlers og Stalķns. 

Žjóšverjar nżttu sér žaš, aš hvorki aš vestanveršu né austanveršu var til nżtileg sóknarįętlun til aš hjįlpa Žjóšverjum. 

Žżski herinn gat žvķ vašiš inn ķ Pólland įn žess aš Vesturveldin hreyfšu hönd né fót ķ raun į vesturlandamęrum Žżskalands. 

Ķ ašdraganda innrįsarinnar įttu Rśssar enga möguleika į aš hjįlpa Pólverjum nema senda her inn ķ Pólland til vķgstöšvanna žaš, en žaš var óhugsandi ķ hugum Pólverja meš sķna inngrónu Rśssahręšslu, sem gekk undir heitinu Russofobķa. 

Strķšiš mikla varš sķšan aš algerri heimsstyrjöld 1941, fyrst meš innrįs Öxulveldanna inn ķ Sovétrķkin 22. jśni og sķšan meš įrįs Japana į Pearl Harbour 7. desember sama įr. 

Eftir strķšiš töldu Vesturveldin sig hafa lęrt žaš af skorti į sóknarsvari 1. september 1939, aš naušsynlegt vęri aš stofna NATO, sem réši yfir kjarnorkuvopnum sem fęlingarmętti. 

Upphaf strķšsins 1914 kenndi mönnum žaš, hvaš hętt er viš žvķ aš stórar og smįar žjóšir missi stjórn į atburšarįs, sem leitt getur til strķšs sem allir tapa į. 

Žjóšir Evrópu, fyrrum svarnir andstęšingar i fjölda styrjalda öldum saman, töldu sig hafa lęrt žaš, aš besta leišin til aš višhalda friši og foršast styrjaldir vęri aš bindast vinįttu- og samvinnuböndum į stjórnmįlasvišinu. 

Sjį mį żmsa halda žvķ fram nś, aš Nasistaflokkur Hitlers hafi ekki veriš žjóšrembu- og žjóšernisflokkur, heldur stjórnmįlaafl sem fyrst og fremst stefndi aš alžjóšlegum yfirrįšum lķkt og kommśnistar. 

Žessi kenning er algerlega į skjön viš allar mörgu ręšur og skrif Foringjans Adolfs Hitlers sem stagašist į žvķ stanslaust aš Žjóšverjar vęru af yfirburšakynstofni sem myndi mynda rķki Arķa sem nęši frį Atlantshafi til Śralfjalla. 

Slavar og ašrir óęšri kynstofnar myndu skaffa vinnuafl undir stjórn yfirburšakynstofnins og žetta germanska og žżska veldi drottna ķ žśsund įr. 

En žaš hve langt žessi stefna nįši til aš öšlast heimsyfirrįš hefur kennt mönnum, hve langt kśgun og žjóšremba geta nįš til žess aš verša skelfileg ógn. 


mbl.is Baš Pólverja fyrirgefningar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

"Grunsamlegar mannaferšir" viš brś ķ Leirįrsveit ķ Kalda strķšinu.

"Grunsamlegar mannaferšir" eru gamalkunnugt fyrirbęri og stinga išulega upp kollinum, jafnvel svo aš blašafréttir verši śr.  

Eftir aš Ķslendingar geršu Varnarsamning viš Bandarķkin höfšu Kanarnir lišsafla ķ bröggum viš olķustöšina ķ Hvalfirši og unnu viš aš śtbśa bętta ašstöšu žar. 

Žar var hliš meš varšstöšu į žjóšleišinni noršur og stašurinn mikilvęgur hernašarlega. 

Žaš var lķkast til 1952 eša 1953 sem frétt birtist ķ Tķmanum um grunsamlegar mannaferšir viš brś ķ Leirįrsveit žar sem dularfullir menn hefšu sést vera viš męlingar. 

Var žetta litiš alvarlegum augum, žvķ aš hér kynni aš vera um śtsendara Rśssa aš ręša og męlingarnar žjónušu hernašarlegum tilgangi, enda var bandarķska varnarlišiš hingaš komiš vegna žess aš ķ ljósi ófrišlegs įstands ķ heiminum meš Kóreustrķšiš ķ fullum gangi vęri hętta į aš Rśssar legšu undir sig veikasta hlekkinn ķ vörnum MATO, ķsland. 

Bjarni Benediktsson, žįverandi utanrķkisrįšherra, oršaši žaš žannig, aš ekki vęri lķklegt aš kommśnistar réšust į garšinn žar sem hann vęri hęstur, heldur į garšinn žar sem hann vęri lęgstur. 

Žegar brśarmęlingarnar ķ Leirįrsveit voru kannašar, kom i ljós, aš menn sem ętlušu aš flytja lķtiš sumarhśs yfir brśna, voru aš undirbśa žį gersamlega ógrumsamlegu ferš. 


mbl.is „Grunsamlegar mannaferšir“ reyndust feršamenn ķ noršurljósaleit
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bloggfęrslur 1. september 2019

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband