Jˇn Sigur­sson "sˇa­i tÝmanum Ý gŠlumßl" 1851.

Mßlflutningur andstŠ­inga umbˇta Ý stjˇrnskipunarmßlum ═slands hef­i noti­ sÝn vel ■egar ═slendingar hˇfu barßttu sÝna fyrir eigin stjˇrnarskrß eftir "Hruni­" 1849 Ý Danm÷rku og ═slandi, ■ar sem konungurinn haf­i afsala­ sÚr einveldinu og samin haf­i veri­ nř sameiginleg stjˇrnarskrß fyrir Dani og ═slendinga me­ fri­■Šgingu fyrir kˇnginn, sem fˇlst Ý ■vÝ a­ meira en 20 fyrstu greinarnar fˇru Ý ■a­ a­ tilgreina v÷ld hans, en sÝ­ar Ý stjˇrnarskrßnni var sagt a­ hann lÚti rß­herra framkvŠma vald sitt.á

═slendingar voru fßtŠkasta ■jˇ­ Evrˇpu og bjuggu vi­ frumstŠ­ustu og erfi­ustu a­stŠ­ur allra Evrˇpu■jˇ­a, fjarri meginlandinu ˙ti Ý reginhafi "ß m÷rkum hins byggilega heims".á

Ůjˇ­in bjˇ nŠr ÷ll Ý torfbŠjum Ý vegalausu landi og fˇlk tˇr­i vÝ­a vi­ hungurm÷rk ■egar hallŠri, drepsˇttir, eldgos og hafÝs sˇttu a­.á

A­eins ÷rfßar byggingar, sem hŠgt var a­ kalla ■vÝ nafni, voru Ý landinu, ■Úttbřli var nŠr ekkert og engar hafnir, sem stˇ­u undir nafni.á

En nokkrir ═slendingar me­ BaldvináEinarsson fyrstan um 1830 en sÝ­an Jˇn Sigur­sson og Fj÷lnismenn ßttu sÚr ■a­ "gŠluverkefni" a­ ■jˇ­in semdi sÚr nřja stjˇrnarskrß sem kvŠ­i ß um samband hennar vi­ sameiginlegan ■jˇ­h÷f­ingja Dana og ═slendinga eftir a­ Danakonunugur var b˙inn a­ afsala­ sÚr einveldinu.á

Danir fÚllust ß a­ endurreisa Al■ingi en Ý sta­ ■ess a­ fela Al■ingi a­ semja nřja stjˇrnarskrß, var ßkve­i­ a­ halda sÚrstakar stjˇrnlaga■ingkosningar ■ar sem fulltr˙ar vŠru helst ekki al■ingismenn.

Ekki er a­ efa a­ Ragnhei­i ElÝnu ┴rnadˇttur hef­i ■ˇtt nŠr a­ ey­a ■vÝ fÚ, sem ■essar stjˇrnlaga■ingkosningar kostu­u, Ý ■a­ a­ reyna a­ se­ja hungur stˇrs hluta landsmanna og "taka ß vanda heimilanna" Ý torfkofunum."á

Stjˇrnlaga■ingi­, sem hlaut nafni­ Ůjˇ­fundur, kom saman Ý eina stˇra h˙sinu, sem ■ß var til ß ═slandi me­ samkomusal, Menntaskˇlanum Ý ReykjavÝk, og byrja­i "a­ sˇa tÝmanum Ý gŠlumßl".

Ůß, eins og n˙, steig fram fulltr˙i rÝkjandi valdastÚttar, Trampe greifi, sag­i nˇg komi­ af ■vÝ a­ veri­ vŠri a­ "sˇa tÝmanum Ý gŠluverkefni" og sleit Ůjˇ­fundinum.

Jˇn Sigur­sson reis ■ß upp og hrˇpa­i me­ undirtektum allra Ůjˇ­fundarfulltr˙a: "VÚr mˇtmŠlum allir!"

Lifir s˙ stund sem og Ůjˇ­fundurinn 1851 Ý ljˇma Ý minningu ■jˇ­arinnar og vŠri Ragnhei­i ElÝnu ┴rnadˇttur hollt a­ lei­a hugann a­ ■vÝ.á

Fyrir brag­i­ li­u 23 ßr ■anga­ til ═slendingar fengu stjˇrnarskrß, sem samin var Ý danska kansellÝinu og var a­ mestu samhljˇ­a d÷nsku stjˇrnarskrßnni frß 1849.

═ meginatri­um er ■essi danska kansellÝstjˇrnarskrß me­ allri sinni fri­■Šgingu vi­ Danakonung 1849, sem n˙ hefur veri­ skipt ˙t fyrir forseta, enn Ý gildi ß ═slandi 139 ßrum sÝ­ar.á

VÝst var vandi Ýslenskra heimila brřnn ßri­ 1851, svo brřnn, a­ vandi Ýslenskra heimila Ý dag eru smßmunir mi­a­ vi­ ■a­, en um ■a­ gilti ■ß og einnig n˙ ■a­, sem sÚra Emil Bj÷rnsson sag­i stundum:á etta ber a­ gera en hitt eigi ˇgert a­ lßta."

á


mbl.is „TÝmanum sˇa­ Ý gŠlumßl“
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Ůessu er n˙ ekki saman a­ jafna, stjˇrnarskrßrmßl um mi­ja 19. ÷ld og Ý dag. Vi­ h÷fum ßgŠta stjˇrnarskrß Ý dag sem vissulega mß breyta og bŠta, en ■a­ liggur ekki lÝfi­ ß. Skynsamlegra vŠri a­ taka verkefni­ Ý smßsk÷mmtum og nß sßtt en svona Š­ibunugangur er landi og ■jˇ­ til hß­ungar.

Gunnar Th. Gunnarsson, 28.1.2013 kl. 09:43

2 identicon

Valger­ur segist Ý morgun sitja sveitt yfir 50 breytingatill÷gum, en vonar a­ Andi Stjˇrnlagarß­sins muni svÝfa yfir nřju Stjˇrnarskrßnni.........

GB (IP-tala skrß­) 28.1.2013 kl. 10:36

3 Smßmynd: Gu­jˇn Sig■ˇr Jensson

Írfßar lei­rÚttingar:

Ůegar minnst er ß einhvern ┴rmann Einarsson sem var uppi um 1830 ■ß ßttu sennilega vi­ Baldvin Einarsson sem gaf ˙t ┴rmann ß Al■ingi, tÝmarit Ý samtalsformi.

Ůjˇ­fundurinn 1851 haf­i a­eins eitt verkefni: a­ fjalla um frumvarp til stjˇrnarskrßr sem danska stjˇrnin lag­iáfram. Eftir nokkrar vikur kom loksins nefndarßliti­ ■ar sem meirihlutinn me­ Jˇn Sigur­sson Ý broddi fylkingar ßkva­ a­ hafna framl÷g­u frumvarpi en lag­i fram nřtt frumvarp sem allir nefndarmenn nema einn stˇ­u a­. SÝ­ar voru ■essar hugmyndir lag­ar til grundvallar ■egar stjˇrnarskrßin 1874 var samin.

Ůjˇ­fundartÝ­indin 1851 er brß­skemmtileg lesning og var lengi til Ý fornbˇkaverslunum.

Gˇ­ar stundir.

Gu­jˇn Sig■ˇr Jensson, 28.1.2013 kl. 12:08

4 Smßmynd: Kjartan Sigurgeirsson

Ůegar Jˇn Sigur­sson og fÚlagar hans b÷r­ust fyrir nřrri stjˇrnarskrß, var ekki til ═slensk stjˇrnarskrß, n˙na er til stjˇrnarskrß og h˙n bara ljˇmandi gˇ­, ■a­ Ý ■a­ minnsta ekki ß fŠri leikmanna a­ finna ■ann staf Ý henni sem var­ ■ess valdandi a­á═slenska fjßrmßlakerfi­ hrundi.

Kjartan Sigurgeirsson, 28.1.2013 kl. 13:43

5 Smßmynd: Ůorsteinn Briem

Geir H. Haarde var dŠmdur af Landsdˇmi, til a­ mynda hŠstarÚttardˇmurum, fyrir brot ß stjˇrnarskrßnni.

Ůa­ er ■vÝ e­lilegt a­ SjßlfstŠ­isflokkurinn sÚ ßnŠg­ur me­ stjˇrnarskrßna.

Sem hann skilur samt ekki.

Ůorsteinn Briem, 28.1.2013 kl. 13:51

6 Smßmynd: Ůorsteinn Briem

DĂMI:

"15. gr. Forsetinn skipar rß­herra og veitir ■eim lausn. Hann ßkve­ur t÷lu ■eirra og skiptir st÷rfum me­ ■eim."

Stjˇrnarskrß ═slands


Bj÷rg Thorarensen, prˇfessor Ý stjˇrnskipunarrÚtti vi­ Hßskˇla ═slands:


"15. gr. stjˇrnarskrßrinnar um a­ forseti [═slands] skipi rß­herra ver­ur a­ sko­a Ý ljˇsi ■ingrŠ­isreglunnar.

ŮvÝ er ■a­ Al■ingi sem rŠ­ur ■vÝ Ý raun hverjir ver­i skipa­ir rß­herra, ■ˇtt formlegt skipunarvald sÚ hjß forsetanum.

Skipun eins rß­herra Ý rÝkisstjˇrn fer eftir till÷gu forsŠtisrß­herra.

Vi­ myndun nřrrar rÝkisstjˇrnar ber forseta a­ kanna vilja Al■ingis ß­ur en ßkv÷r­un er tekin um skipun rß­herra."

Ůorsteinn Briem, 28.1.2013 kl. 13:53

7 Smßmynd: Kjartan Sigurgeirsson

Steini ef Geir H Haarde var sekur um a­ koma ═slandi ß hausinn me­ ■vÝ a­ fara ekki eftir Stjˇrnarskrßnni, er ■ß rÚtt a­ umbylta stjˇrnarskrßnni ■ess vegna? Var ekki nˇg a­ gert me­ ■vÝ a­ ranglega dŠma Geir?

Ůessi dŠmi sem ■˙ telur upp Ý seinni hluta svars koma mÚr ekki ß nokkur hßtt til a­ sjß a­ rÚtt sÚ a­ henda Stjˇrnarskrßnni ß haugana.

Ůa­ er lÝka rÚtt a­ taka ■a­ fram Ý tilefni dagsins a­ ■a­ er sama li­i­ sem n˙ berst fyrir ■vÝ a­ taka frumvarp Stjˇrnlagarß­s upp hrßttáog bar­isáfyrir ■vÝ a­ ■jˇ­inákyngdi kr÷fum ofrÝkismanna ESB og borga­i skuldir ˇrei­umanna.á Ůa­ segir Ý mÝnum huga talsvert um skynsemi og ■jˇ­hollustu ■essa li­s.á

Kjartan Sigurgeirsson, 28.1.2013 kl. 14:41

8 Smßmynd: Ůorsteinn Briem

Kjartan Sigurgeirsson,

╔g veit ekki betur en a­ ■vÝ hafi veri­ haldi­ ■vÝ fram a­ Geir H. Haarde og fleiri hafi komi­ tug■˙sundum ═slendinga ß vonarv÷l me­ ■vÝ hvernig Ýslensku bankarnir voru einkavŠddir ß sÝnum tÝma.

Og fj÷lmargir ═slendingar hef­u vŠntanlega gjarnan vilja­ hafa hÚr stjˇrnarskrß sem ger­i ■eim kleift a­ krefjast ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um ■a­ mßl ß sÝnum tÝma.

Stjˇrnarskrß lř­veldisins ═slands hefur n˙ ■egar veri­ breytt nokkrum sinnum og henni ver­ur a­ ÷llum lÝkindum einnig breytt n˙ Ý vor, enda var ■a­ sam■ykkt Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu 20. oktˇber sÝ­astli­inn.

═slenska stjˇrnarskrßin ß a­ vera eins skiljanleg ÷llu venjulegu fˇlki og hŠgt er, ■annig ekki ■urfi prˇfessora Ý l÷gum til a­ ˙tskřra hana fyrir sau­sv÷rtum alm˙ganum e­a hŠstarÚttardˇmara fyrir fyrrverandi forsŠtisrß­herra ═slands.

Og Úg hef haldi­ ■vÝ fram Ý nokkur ßr, me­al annars ß ■essu bloggi, a­ langlÝklegast sÚ a­ eignir ■rotab˙s Landsbankans dugi fyrir innistŠ­utryggingunni vegna Icesave-reikninganna.

Ůorsteinn Briem, 28.1.2013 kl. 16:24

9 Smßmynd: Ëmar Ragnarsson

Hva­ mig snerti ■ß stendur nafn mitt ß undirskriftarlista ■eirra sem fˇru fram ß ■a­ vi­ forsetann a­ setja Icesave Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. Ůetta er Ý samrŠmi vi­ bloggskrif mÝn ■ß.

Ekki veit Úg um afst÷­u annarra stjˇrnlagarß­sfulltr˙a Ý Icesave mßlinu og sÚ ekki hva­ ■etta kemur stjˇrnarskrßrmßlinu vi­. á

Sveinn Bj÷rnsson mynda­i utan■ingssstjˇrn 1942 ßn ■ess a­ bera ■a­ undir Al■ingi og a­ ■vÝ leyti laut h˙n ekki ■ingrŠ­isreglunni ■egar h˙n var myndu­.

Aldrei var borin upp vantrauststillaga ß hana ß ■ingi og reyndi ■vÝ aldrei ß ■a­ hvort h˙n vŠri ■ingrŠ­isstjˇrn, fyrr en Ëlafur Thors fann stjˇrnarmyndunarfl÷t hausti­ 1944 og ■ß veitti Sveinn Bj÷rnsson utan■ingsstjˇrninni lausn og skipa­i stjˇrnina sem Ëlafur haf­i mynda­.á

AndstŠ­ingar nřju stjˇrnarskrßrinnar leita n˙ l˙sa vi­ a­ finna ˙t hvernig forsetinn gŠti beitt valdi sÝnu og auki­ v÷ld sÝn samkvŠmt henni.á

Ůa­ eru smßmunir mi­a­ vi­ ■a­ sem hann getur gert l÷glega samkvŠmt n˙verandi stjˇrnarskrß, - svona ef menn vilja endilega fara ˙t Ý svona r÷ksemdafŠrslur:á

Hann bo­ar rÝkisrß­sfund ß Bessast÷­um en hefur Ý hli­arherbergi ˙tvalinn vin sinn tilb˙inn.

Forsetinn setur rÝkisrß­sfundinn, veitir ÷llum rß­herrunum lausn og slÝtur fundi.

Rß­herrarnir fara og inn kemur ˙tvalinn rß­herra forsetans, sem hann skipar forsŠtisrß­herra og ßkve­ur lÝka a­ a­eins ■urfi einn rß­herra.á

Hinn nři rß­herra les upp forsetabrÚf ■ar sem Al■ingi er rofi­.

Tveir menn hafa teki­ sÚr ÷ll v÷ld ß ═slandi.

Og ■etta er stjˇrnarskrßin sem menn vilja endilega halda Ý ß ■eim forsendum a­ forsetinn hafi minni v÷ld samkvŠmt henni en ■eirri nřju.á

SamkvŠmt nřju stjˇrnarskrßnni ver­ur ekki gerlegt a­ mynda utan■ingsstjˇrn nema me­ atbeina ■ingsins og ■vi er "valdarßn" af ■vÝ tagi, sem n˙ er tŠknilega m÷gulegt, ˙tiloka­ samkvŠmt henni.á

Ëmar Ragnarsson, 28.1.2013 kl. 16:26

10 Smßmynd: Snorri Hansson

Stˇri feillinn Ý n˙verandi stjˇrnarskrßr ferli var stofnun hins svokalla­a“ Stjˇrnlagarß­s“. A­almßl Stjˇrnlagarß­s hefur veri­ sjßlfsupphafning. "Ůeir" voru a­ gera hinn heilaga texta sem ■ingi­ ßtti ekkert me­ a­ setja ˙t ß.

Sem sÝ­an hefur komi­ Ý ljˇs a­ full ■÷rf er ß.

Betra hef­i veri­ a­ hafa venjulega nefnd hinna vÝsustu manna sem st÷rfu­u fyrir ■ingi­ og me­ ■vÝ Ý brei­ri samst÷­u.

Snorri Hansson, 28.1.2013 kl. 17:49

11 Smßmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Sammßla Snorra. Ůannig hefur breytingaferli­ veri­ fram a­ ■essu rugli.

Gunnar Th. Gunnarsson, 28.1.2013 kl. 19:40

12 Smßmynd: Gu­jˇn Sig■ˇr Jensson

ˇnei!

Meginkˇrvillan var a­ ■arna slysu­ust inn menn sem aldrei ßttu neinarhugmyndir um breytingar og ■ar me­ engaráforsendur a­ taka kosningu til Stjˇrnlagarß­s. Ůessir mennbn÷f­u ■a­ eitt a­ markmi­i a­ kŠra til HŠstarÚttar og gera allt starfi­ sem erfi­ast.

RÝkisstjˇrnin fˇr a­ra lei­ en SjßlfstŠ­isflokkurinn sem alltaf hefur liti­ ß endursko­un stjˇrnarskrßrinnar sem sitt einkamßl.

Sjˇnarmi­ ■eirra Snorra og Gunnars hÚr a­ ofan tel eg ■vÝ vera lÝtils ef nokkurs vir­i!

Gˇ­ar stundir!

Gu­jˇn Sig■ˇr Jensson, 29.1.2013 kl. 22:43

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband