Snilldardagur hjį forfešrunum.

Val forfešra okkar į įrstķšaskiptum  sumars og vetrar ķ almanakinu, žar sem žessar įrstķšir skiptu įrinu ķ tvennt, var hrein snilld mišaš viš žau gögn sem žeir höfšu ķ höndunum.

Žeir höfšu engar vešurfarslegar męlingar en voru komnir ótrślega langt ķ stjörnufręši og tķmatali aš öšru leyti, vissu nokkurn veginn upp į dag hvenęr vęru vetrarsólhvörf og sumarsólstöšur og jafndęgri į vori og hausti.

En ótękt var aš nota jafndęgrin sem tķmamörk, žvķ aš mešalhitinn viš jafndęgri į hausti er nęstum 4 stig, žótt engar męlingar vęru fyrir hendi į tķundu öld.

Žaš stafar af tregšulögmįlinu, sem veldur žvķ aš lofthitinn fylgir ekki sólarhęšinni heldur er aš jafnaši um einn mįnuš į eftir. Hlżjustu dagar įrsins aš mešaltali eru ķ kringum 20. jślķ, heilum mįnuši į eftir lengsta og hęsta sólargangi.

Svipaš er aš segja um fyrsta sumardag og vetrardag, aš mešalhitinn hjį bįšum er svipašur, eša 3-4 stig, og bįšir dagarnir eru mįnuši sķšar en jafndęgur.

Ef einhver ķslenskur hįtķšisdagur į skiliš aš hafa forgang ķ staš žess aš gert sé lķtiš śr honum, er žaš sumardagurinn fyrsti. Hann er ekki eini slķki hįtķšisdagurinn sem vitaš er um ķ heiminum, heldur er tķmasetning hans afrek sem vert er aš halda į lofti fyrir okkur sem žjóš og vera stolt af.  


mbl.is Eina žjóšin sem į žennan dag
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Ómar Bjarki Kristjįnsson

Jį. Dįldiš merkilegt.

Aš öšru leiti viršist žį sem ekki hafi veriš neitt ,,Nżtt įr" ķ nśtķmaskilningi.

Ž.e.a.s. aš ķ nśtķmanum bętist alltaf viš įrafjöldann, td. nśna er įriš 2014 eftir fęšingu Krists o.s.frv.

Žaš er žį engu lķkara en aš ķ gamla daga hafi ekki veriš slķkt nśmer į įrunum eša višmišun viš einhvern nśllpunkt.

Hafi bara veriš hringur eftir hring.

Žį hljóta menn aš hafa skynjaš tķmann allt öšruvķsi. Ķ dag er tilhneygingin til aš lķta a tķma sem feril frį A til B.

Ķ gamla daga hljóta menn aš hafa skynjaš tķmann abstrakt. Hvaš er upphaf og hvaš endir, hvaš er vaka og hvaš er draumur, hvaš er lķf og hvaš er dauši - žaš er barasta afstętt. Žetta er allt hringur.

Ómar Bjarki Kristjįnsson, 24.4.2014 kl. 15:50

2 Smįmynd: Žorsteinn Briem

"Įšur en rómverska tķmatališ barst hingaš til Ķslands meš kirkjunni höfšu Ķslendingar komiš sér upp eigin tķmatali sem ekki viršist hafa veriš til annars stašar."

"Rómverska tķmatališ varš virkt eftir aš föst skipan komst į kirkjuna meš stofnun biskupsstóls eftir mišja 11. öld."

"Ķ stęrstu drįttum var įrinu skipt ķ tvö nęr jafnlöng misseri: Vetur og sumar. Vetrarmisseriš byrjaši alltaf į laugardegi og sumarmisseriš į fimmtudegi."

"Žaš er hvergi sagt berum oršum ķ lögum en menn viršast hafa litiš į fyrsta dag sumars sem upphaf įrsins.

Žaš sést į žvķ aš aldur manna var įšur jafnan talinn ķ vetrum og enn er svo um aldur hśsdżra. Žvķ var dagurinn haldinn hįtķšlegur."

Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hįtķšlegur? - Vķsindavefurinn

Žorsteinn Briem, 24.4.2014 kl. 16:28

4 identicon

Aš vķsu var vitaš upp į dag hvenęr vęru vetrarsólhvörf og sumarsólstöšur og jafndęgri į vori og haust nokkur žśsund įr fyrir landnįm. Og žó viš séum hįš nżjustu tękni viš vešurfarsmęlingar žį var mannkyniš ekki ómešvitaš um įrstķšarbundnar vešurfarsbreytingar fyrir okkar tķma. Žannig aš snilldina er ašeins hęgt aš sjį meš žvķ aš gefa sér žęr forsendur aš forfešur okkar hafi almennt og dags daglega veriš slefandi fįvitar sem geršu sér enga grein fyrir umhverfi sķnu.

Hįbeinn (IP-tala skrįš) 24.4.2014 kl. 17:39

5 Smįmynd: Ómar Bjarki Kristjįnsson

Soldiš merkileg žessi gömlu nöfn og žau viršast eiga aš lżsa hverju tķmabili. Samkv. žessu er žį Harpa ekki svo fornt. Gaukmįnušur.

Aš öšru leiti, almennt séš, žį er 7 daga vikan grunnurinn og svo tungliš nįttśrulega.

Og žetta var algengt mótķf ķ N-Evrópu, aš eg tel.

Ómar Bjarki Kristjįnsson, 24.4.2014 kl. 18:05

6 Smįmynd: Ómar Bjarki Kristjįnsson

Hįbein, jį en eins og Ómar bendir réttilega į, žį skiptu žeir fornķslendingar žessu ekki eftir jafndęgrum.

Žaš er žar sem er talsverš snilli.

Og žį fer mašur aš spekślera afhverju žeir skiptu žessu žį į žessum tķma sem žeir geršu.

Og žaš er mįnuši eftir jafndęgur og žaš er engu lķkara en įkvešin jafnvęgishugsun hitalega séš hafi veriš žessu hjį žeim.

Var talsvert snjallt hjį žeim fornķslendingum, aš mķnu mati.

Soldiš einkennileg žessi saga um Žorstein surt, aš hann hafi įtt aš finna śt aš skekkja var komin ķ dęmiš um 955 og fundiš upp sumarauka.

Stundum sér mašur aš sagt er aš ķsl. tķmatališ lķkist indversku eša egypsku tķmatali.

Eg skal ekki fullyra neitt um žaš - en manni finnst lķklegt aš sambęrilegt tķmatal hljóti aš hafa veriš ķ N-Evrópu og fornķslendingar tekiš žaš meš sér žašan.

Ž.e. manni finnst jafnvel einkennilegt ef žeir hafi ekki fattaš skekkjuna fyrr en allt ķ einu einhver Žorsteinn surtur benti žeim į žaš.

Ómar Bjarki Kristjįnsson, 24.4.2014 kl. 19:01

7 identicon

Hefši snilldin veriš eitthvaš minni ef forfešurnir hefšu bešiš fram ķ Maķ, eša haft daginn viku fyrr? Var snillin fólgin ķ žvķ aš fara ekki eftir dagsetningum sem skipti žį engu mįli?

Einhvern tķmapunkt žurfti aš velja og žar sem saušburšur og grasspretta voru fyrirrennarar Almanaks Žjóšvinafélagsins og internetsins er engin snilli fólgin ķ žvķ aš velja tķmapunkt sem stendur nęr alvöru sumri en vetrarhörkur Mars. Žaš sama mį sjį į öllum gömlum tķmatölum um alla Evrópu, sumarbyrjun mišast viš hvenęr nįttśran byrjar oftast aš lifna į nż en ekki sólargangsmęlingar.

Viš ķ nśtķmanum erum svo upptekin af męlingum aš viš erum hętt aš miša viš annaš, viš žurfum vešurspį į sjónvarpsskjį žvķ viš sjįum ekkert žegar viš horfum śt. Žaš aš viš höfum ekki tileinkaš okkur og höfum ekki lengur žörf fyrir žekkingu sem réši lķfsafkomu forfešranna gerir žį ekki aš snillingum.

Snilli hefši veriš aš sjį fyrir žróunina og velja föstudag frekar en fimmtudag.

Hįbeinn (IP-tala skrįš) 25.4.2014 kl. 00:55

8 Smįmynd: Ómar Bjarki Kristjįnsson

Grunnhugsunin hjį žeim gömlu var aš skipta hringnum ķ tvö tķmabil. 6 sumarmįnuši og sex vetrarmįnuši. Innan žessa grunns var annar grunnur sem var 7 daga vika og tunglmįnušur, bżst eg viš. Mįni = mįnušur.

Varšandi žaš aš hnika sumardeginum fyrsta til um viku - aš žį hefši žar varla gengiš upp, aš mķnu mati, žvķ svo viršist sem ašrir mįnušir, Einmįnušur og Haustmįnušur, séu lįtnir byrja sem nęst jafndęgrum. Žaš hefši ruglaš kerfiš of mikiš aš hnika til um viku.

Žaš hefši žvķ oršiš aš vera mįnušur.

Žaš er ķ vissum skilningi snilli aš lįta sumariš ekki byrja kringum vorjafndęgur heldur bķša meš žaš ķ einn mįnuš. Žaš passar betur innķ heildardęmiš eins og bent var į ķ upphafi. Įkvešin snilli.

En svo viršist sem ķslenska tķmatališ hafi ķ raun veriš sérstök śtgįfa af tķmatali. Hafi veriš soldiš frįbrugšiš N-Evrópskum tķmatölum allavega sem žekkt eru.

Žó skal eg ekki alveg fullyrša um žaš žvķ umrętt efni getur alveg veriš umtalsvert flókiš.

Varšandi žaš hvenęr įriš įriš byrjar eša hringurinn, žį var vķša mišaš viš ašra dagsetningu svo sem 1 mars, eša 25 mars. Hvort žaš var einhverntķman gert eftir kristnitöku į ķslandi skal eg ekki segja til um en einhversstašar sį eg aš fyrst eftir kristnitökuna var mišaš viš ašra śtreikninga į hvenęr kristur fęddist en sķšar var gert. eihverja kolvitlausa śtreikninga sem sķšar voru bannfęršir.

Ótrślega flókiš dęmi svona tķmatal.

Ómar Bjarki Kristjįnsson, 25.4.2014 kl. 01:33

9 identicon

Žar sem višmišunin nśna er annar fimmtudagur eftir Leonidsdag, 11 aprķl, žį getur munaš nokkrum dögum į aš hitti į mįnašarmót gamla tķmatalsins. Einnig byrjušu gömlu mįnuširnir ekki ętķš į sömu dagsetningu okkar tķmatals.  Og į sķšari tķmum hafa oršiš breytingar į gömlu mįnušunum. Žorri byrjaši til dęmis 10 dögum fyrr en hann gerir nśna og gaukmįnušur, sem nś heitir harpa, um 12. aprķl. Žannig aš sumardagurinn fyrsti getur upprunalega hafa veriš um 12. aprķl. Og er ennžį 14. aprķl ķ Noregi. Sumardagurinn fyrsti okkar viršist hafa fylgt sķšari tķma breytingum į gömlu mįnušunum og hlišrast til um rśma viku eša tvęr einhverntķman fyrir 18. öld. 

Žar sem žekkt var hvenęr vorjafndęgur var nįkvęmlega žį eru frįvik upphafs sķšasta vetrarmįnašarins upp į 3 daga til eša frį vķsbending um aš vorjafndęgur hafi ekki skipaš neinn sérstakan sess og ekki veriš notaš sem neinskonar višmiš. Og varla nokkur snilld ef sumardagurinn fyrsti var upprunalega settur 23-24 dögum eftir vorjafndęgri, hvorki vika, tunglmįnušur né mįnušur ganga upp ķ žį snilli. 

Aš nota nśtķma dagsetningu sumardagsins fyrsta sem dęmi um snilld manna sem flest bendir til aš notušu allt ašra dagsetningu er svolķtiš vanhugsaš.

Hįbeinn (IP-tala skrįš) 25.4.2014 kl. 03:28

10 identicon

Vikan er ķ raun 1/4 af tunglgangi svona nęrri žvķ. Ekki svo vitlaus eining, og ęvaforn.
Og męlieiningar Ķslendinga į 10. öld meš leišréttingu surts žżddi žaš aš okkar męlingar voru framar en hjį kirkjunnar mönnum.

Jón Logi (IP-tala skrįš) 25.4.2014 kl. 10:47

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband