"Kristjįn tķkall."

Sambśš Ķslendinga og sķšasta konungsins yfir Ķslandi var sérkennileg. Į ytra boršinu var hśn slétt og felld og sżndist jafnvel innileg žau 32 įr sem hann var konungur okkar og Dana.

Ķ samręmi viš einveldiš fyrir 1849 var skylda aš draga fįna aš hśn į afmęlisdegi konungs og "flagga fyrir kónginum" į hverju hausti. Žessu man ég vel eftir.

Žegar konungur įtti afmęli haustiš 1940 var sérstök dagskrį haldin honum til heišurs og meira aš segja gušsžjónusta af žvķ tilefni ķ dómkirkjunni.

Žó var Danmörk hernumin af Žjóšverjum og Ķsland af Bretum.

Konungur kom tvķvegis ķ opinbera heimsókn til Ķslands, 1921 og 1930, tvöfalt oftar en fašir hans og afi.

Žegar Alžingi var sett įr hvert voru hrópašar tvęr setningar og byrjaši hin fyrri svona: "Heill konungi vorum...". Og hśrrahróp fylgdu į eftir.

Bešiš var fyrir konungi ķ öllum messum eins og gert hafši veriš um aldir, og gat slķkt oršiš sérkennilegt fyrr į tķš žegar lišiš gįtu mįnušir sem aš konungurinn hafši veriš daušur įn žess aš Ķslendingar hefšu hugmynd um žaš, sķšast 1863.

Ķ landslögum var bannaš aš tala almennt óviršulega um žjóšhöfšingja heimsins og varš Žórbergur Žóršarson fyrir baršinu į žvķ fyrir aš tala óviršulega um Adolf Hitler.

En žetta var slétt og fellt yfirborš. Undir nišri kraumaši įkvešin óįnęgja og órói į įrum sjįlfstęšisbarįttunnar.

Ég man eftir žvķ žegar sungiš var opinberlega ķ gamanvķsum um "Kristjįn tķkall."

Frišrik įttundi, fašir Kristjįns, var Ķslandsvinur eins og fręg ręša hans viš Kolvišarhól 1907 bar vitni um, en honum sįrnaši įkaflega žegar Ķslendingar felldu uppkastiš 1908.

Sonur hans tók žetta afar óstinnt upp og virtist ekki hafa getaš fyrirgefiš Ķslendingum žetta og žvķ sķšur fyrirgefiš žegar lżšveldiš var stofnaš 1944 įn višręšna viš Dani.

Žó gįtu vitrir menn ytra fengiš hann til aš drattast til aš senda Ķslendingum heillaskeyti sem lesiš var upp į lżšveldishįtķšinni į Žingvöllum viš mikinn fögnuš žeirra sem žar voru.

Sérkennilegt er aš sjį nśna, nęstum öld sķšar, aš Kristjįn hafi lįtiš sér detta ķ hug aš senda dönsk herskip til Ķslands til aš aga landsmenn.

Ķ fyrra tilefninu, höfnun uppkastsins 1908, var Kristjįn krónprins, en var sķšan oršinn kóngur žegar fįnadeilan var ķ gangi.

Rakiš hefur veriš hvernig Danir hikušu ekki viš žaš margsinnis aš gera Ķsland aš verslunarvöru og falbjóša landiš stórveldum ef žeim hentaši.

1918 voru Ķslendingar svo heppnir, aš Danir geršu Ķsland aš óbeinni verslunarvöru ķ krafti 14 punkta Wilsons Bandarķkjaforseta ķ frišarsamningum ķ lok Heimsstyrjaldarinnar sķšari.

Žeir bęttu samningsašstöšu sķna gagnvart Žjóšverjum meš žvķ aš slaka į gagnvart Ķslendingum meš Sambandslögum og žjóšaratkvęšagreišslu į Ķslandi, og nį fram į móti žjóšaratkvęšagreišslu ķ Slésvķk-Holsetalandi um landamęri Danmerkur og Žżskalands.

Ķ fįtękt sinni og umkomuleysi fyrr į öldum var óhjįkvęmilegt aš einhver erlendur konungur réši yfir Ķslandi.

En žrįtt fyrir allt voru Ķslendingar heppnir aš žaš voru Danir en ekki eitthvert stórveldanna sem rįši yfir Ķslandi. Danir voru illskįrri.

Undir stórveldi hefšu Ķslendingar ekki haldiš tungu sinni og menningarlegri og žjóšernislegri reisn.

Danir og ašrar Noršurlandažjóšir mįtu mikils sameiginlegan menningararf, sem Ķslendingar höfšu skapaš og varšveitt, fyrir sjįlfsvitund sķna og žjóšerni, og žess vegna veršur gildi ķslenskrar tungu og menningar seint ofmetiš.


mbl.is Kristjįn X. vildi aga Ķslendinga
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

 (Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm af Glücksborg) var konungur Danmerkur frį 1912 til 1947. Eftir aš Ķsland varš fullvalda žann 1. desember 1918 bar hann einnig titilinn konungur Ķslands žangaš til Ķslendingar stofnušu lżšveldi 1944. Hann var bróšir Karls Danaprins, sem varš Hįkon 7. Noregskonungur 1905.

Kristjįn var hįvaxinn og žótti mynduglegur, alvörugefinn og skyldurękinn. Hann lauk stśdentsprófi 1889 og var fyrstur Danakonunga til aš hafa slķkt próf. Žvķ nęst žjónaši hann ķ hernum, ķ żmsum herdeildum. Hann varš krónprins 1906 žegar fašir hans, Frišrik 8., varš konungur, og var sjįlfur krżndur konungur aš föšur sķnum lįtnum, įriš 1912.

Kristjįn žótti nokkuš stjórnlyndur og upptekinn af viršingu konungdęmisins, og var žvķ kannski ólķklegur til vinsęlda į tķmum lżšręšisvakningar ķ Evrópu. Hins vegar įvann hann sér djśpa viršingu žegna sinna og annarra, meš tįknręnni forystu ķ bįšum heimsstyrjöldunum, og hafa fįir Danakonungar veriš jafn vinsęlir

Pungtur.

S. Breik (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 12:15

2 identicon

Žann 9. aprķl 1940 varš Kristjįn konungur enn į nż mišpunktur athyglinnar, er Žjóšverjar hertóku Danmörku. Hann skoraši į žegna sķna aš sżna žolgęši og ęšruleysi gagnvart Žjóšverjunum, en sjįlfur reiš hann hesti sķnum daglega um götur Kaupmannahafnar, og jók žannig kjark žegna sinna meš žvķ aš sżna žeim aš hann vęri óbugašur og vęri mešal žeirra, öfugt viš żmsa konunga sem flśšu hernumin lönd sķn. Žaš vakti athygli aš hann reiš einn, įn lķfvarša. Sagt er aš eitt sinn hafi žżskur hermašur sagt dönskum smįstrįk aš honum fyndist žaš skrķtiš. Strįkurinn hafi svaraš: „Öll Danmörk er lķfvöršur hans.“

S. Breik (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 12:16

3 identicon

Įriš 1942 įtti Kristjįn 72 įra afmęli, og fékk heillaóskaskeyti frį Adolf Hitler. Hann lét sér fįtt um finnast, og sendi stuttaralegt svarskeyti: „Bestu žakkir. Kristjįn konungur“. Hitler varš bįlreišur, og Žjóšverjar neyddu Dani til aš setja nżja og žżsk-vęnni rķkisstjórn. Sama įr féll Kristjįn af hestbaki og slasašist. Hann nįši sér aldrei almennilega eftir žaš, og Frišrik sonur hans og rķkisarfi tók meira og minna viš stjórnartaumunum.

Įriš 1944 stofnušu Ķslendingar lżšveldi. Žar sem Danmörk var hernumin, og lżšveldisstofnunin var ekki ķ samręmi viš sambandslögin frį 1918, var žaš umdeilt mešal Ķslendinga aš lżšveldisstofnuninni skyldi flżtt, og męltist žaš auk žess misjafnlega fyrir mešal annarra rķkja. Kristjįni konungi sįrnaši aš ekki skyldi fariš eftir samningum, en žann 17. jśnķ, į Žingvallafundinum žar sem lżšveldiš var stofnaš, var lesiš upp skeyti frį konungi, žar sem hann óskaši Lżšveldinu Ķslandi gęfu og velfarnašar.

 

S. Breik (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 12:17

4 identicon

Minnumst fullveldis ķ 100 įr 2018
meš žvķ aš skjaldarmerki Ķslands
fįi sinn sigursess į Alžingishśsinu
sem žvķ ber.

Efnum til samkeppni mešal žjóšarinnar varšandi
umgjörš og bśnaš og lįtum loks verša af žvķ aš
glešjast og njóta slķks dżršardags enn einusinni
aš Ķsland er sjįlfstętt fullvalda rķki mešal žjóšanna.

Hśsari. (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 13:42

5 identicon

Žaš vęri lķka hęgt aš sleppa merkinu, taka mark į žjóšinni og halda upp į 100 įra afmęli flugvallarins meš žvķ aš lįta hann ķ friši :)

Elķn Siguršardóttir (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 14:57

6 identicon

Gerum žetta hvorttveggja, Elķn!

Hśsari. (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 15:29

7 identicon

Minnumst fullveldis ķ 100 įr 2018
meš žvķ aš skjaldarmerki Ķslands
fįi sinn sigursess į Alžingishśsinu
sem žvķ ber. Rķfum nišur minjar um
fortķš okkar eins og Talibanar og Isis.
Brennum sögur Norskra konunga, og
mölvum merki Danskra.
Setjum fortķšina į haugana og horfum
įn sögu bjartsżn til framtķšar.

Vagn (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 16:30

8 identicon

Sęll Ómar.

Samviskan er žaš vald sem frjįlsbornir menn hlķta.
Hvergi žekkist žaš aš žjóšir rękti ekki jafnt
menningararf sinn žó žęr virši sjįlfstęši
sitt og žjóšfįna sem vera ber.

Firrur og fjarstęšur į borš viš žęr
sem ofan gefur aš lķta eru ekki svaraveršar og dęma
sig sjįlfar.

Hśsari. (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 18:02

9 identicon

Žaš er vel žekkt og algengt žegar žjóšir hljóta frelsi undan kśgurum sķnum aš rįšast į allt sem minnir į fyrri tķš. Meš nišurrifi og eyšileggingu telja hinir nżfrjįlsu sig vera aš upphefja sitt nżja sjįlf og gera upp fortķšina. Fara žį sögu og menningarminjar fyrir lķtiš hinu nżja frelsi til dżršar. Skemmdarfżsn hinna sjįlfhverfu tekur völdin og ekkert tillit er tekiš til žess aš sögu og menningarminjar eru mannkyns alls en ekki žeirra einkamįl.

Vagn (IP-tala skrįš) 12.11.2015 kl. 21:54

10 Smįmynd: Ómar Ragnarsson

Žegar höfš er ķ huga runan meš upptalningu į löndum og lendum, sem Danakonungar réšu, er ljóst aš žeir töldu sig vera konungar žessara landa, og voru žvķ konungar Ķslands, rétt eins og Danmerkur, Slésvķkur og Holsetalands, Vinda og Gauta o.s.frv.

Formlega var žaš konungur Ķslands sem lét reisa Alžingishśsiš meš merki konungs į žvķ og žess vegna frįleitt aš fara aš rķfa merkiš nišur.

Danakonungur stóš fyrir gerš Skansins ķ Vestmannaeyjum og frįleitt aš rķfa hann žess vegna.

Meira aš segja Bolsévķkarnir, sem höfšu megna andśš į trśarbrögšum, fóru ekki aš troša hamri og sigš į byggingarnar ķ Kreml.

Žegar kommśnistar réšu yfir Ežķópķu datt žeim ekki ķ hug aš rįšast gegn gušshśsum kristnu koptanna og einstakri kristinni menningararfleifš žjóšar, sem varš kristin 700 įrum į undan Ķslendingum og Noršmönnum.

Ómar Ragnarsson, 12.11.2015 kl. 23:07

11 identicon

Hśsari!  Žaš var ljótt af okkur aš stofna lżšveldi į mešan Danmörk var hernumnin.  Žaš er lķka ljótt af okkur aš sparka ķ Rśssa nśna og žakka žannig fyrir okkur.  Stundum er best aš gera ekki neitt.  Sleppum žvķ aš tralla ķ kringum merkiš, sleppum žvķ aš sparka ķ Rśssa, sleppum žvķ aš jarša flugvöllinn.    

Elķn Siguršardóttir (IP-tala skrįš) 13.11.2015 kl. 09:19

12 identicon

Sęl Elķn.

Žś hittir naglann į höfušiš meš athugasemd žinni!

Sjaldan hef ég heyrt annaš eins svartagallsraus
og hér er aš ofan og ęttu slķkir aš draga sig
innķ moldarkofana hiš snarasta og lįta helst aldrei
sjį sig framar!

Vandinn er sį aš žeir eru ę fleiri sem gera ekkert meš
fullveldi Ķslands, žeim er slétt sama um žaš og vita
ekki merkingu oršsins hvaš žį meir.

Alžingishśsiš stendur į ķslenskri jörš sem žvķ var gefin
į sķnum tķma; žar į danskur kóngur engin ķtök, ekkert tilkall.

Ķslendingar hafa af einstakri žjónkun viš erlent vald
lįtiš sig hafa žaš aš gera sem minnst śr sjįlfstęši 
ķslenskrar žjóšar eins og žś nefnir svo réttilega.

Hornsteinar fullveldis eru lżšręši, frelsi og jafnrétti.
Žeir sem hafa veriš į spenanum ķ tugi įra og žekkja ekki
annaš skilja ekki hugtökin fullveldi og sjįlfstęši
eins og glöggt mį sjį.

Ķsland er eina lżšfrjįlsa, sjįlfstęša rķkiš ķ vķšri
veröld sem lętur slķka skömm yfir sig ganga aš vera meš
blóšidrifiš tįkn nżlendukśgarans į žjóšžingi sķnu;
eina landiš ķ vķšri veröld žar sem žjóšžingiš skartar
ekki skjaldarmerki sķnu en hefur fleygt žvķ innķ
nęsta moldarkofa ef ekki į öskuhauga sögunnar.

Viš eigum aš taka į okkur rögg og bęta śr žessu en ekki
aš lįta žessar bśkollur vaša yfir öllu lengur.

Minnumst fullveldisins meš višeigandi hętti
og lįtum į sjį aš viš kunnum aš meta gengnar
kynslóšir sem öllu fórnušu fyrir sjįlfstęšisbarįttuna
og lįtum draum žeirra og okkar rętast meš žvķ
aš réttilega prżši skjaldarmerki Ķslands sjįlft žjóšžingiš.

Stķgum į stokk og strengjum žess heit aš skjaldarmerki
lżšveldisins Ķslands prżši žjóšžingiš 2018.

Gerum žaš ķ minningu kynslóšanna sem öllu fórnušu til
aš slķkt mętti verša aš veruleika.

Hśsari. (IP-tala skrįš) 13.11.2015 kl. 10:52

13 Smįmynd: Ómar Ragnarsson

Lenin sagši aš trśarbrögš vęru ópķum fólksins og bolsévikar formęltu "blóši drifinni" kśgun yfirstéttanna og klerkanna.

Samt hróflušu žeir ekki viš Kreml né létu merki kommśnismans, hamar og sigš, prżša byggingarnar žar.

Ómar Ragnarsson, 13.11.2015 kl. 21:31

14 identicon

Sęll Ómar.

Žś hafur heldur betur ruglast ķ fręšunum
žvķ rauša stjarnan tók viš tįkni keisarans
žegar ķ staš eftir októberbyltinguna 1917og allar opinberar byggingar bįru tįkn žetta
og ķ Kreml sjįlfri gnęfši rauša stjarnan viš himin.

Er ekki ķ lagi heima hjį žér!

Hśsari. (IP-tala skrįš) 13.11.2015 kl. 23:52

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband