Hiš vandmešfarna hlutleysi.

Sagan geymir żmis dęmi žess hve vandasamt žaš hefur oft veriš fyrir svonefndar hlutlausar žjóšir aš fóta sig ķ alžjóšlegum višskiptum. Žį geta żmis tęknileg formsatriši skipt meira mįli en raunveruleg staša viškomandi žjóšar.

Gott dęmi um žetta er staša Bandarķkjanna fram til 7. desember 1941. Strax įriš 1938 var andśš Roosevelts Bandarķkjaforseta į stjórnarfari og athöfnum Hitlers og Mussolini augljós. Hann žreifaši į upphandleggsvöšva Joe Louis ķ jśnķ 1938 fyrir bardaga hans og Žjóšverjans Max Scmelings og sagši: "Lżšręšiš žarf į žessum vöšvum aš halda."

Hann reitti Hitler til reiši strax žaš įr meš žvķ aš senda honum įskorun um yfirlżsingu Žjóšverja um aš lofa žvķ ekki aš rįšast į tiltekin rķki, sem talin voru upp į löngum lista.

Į YouTube mį sjį Hitler sżna į sér óvenjulega hliš žegar hann dregur bréf Roosevelts sundur og saman ķ hįši fyrir framan hlęjandi Rķkisdagsžingmenn. Įšur en yfir lauk įtti hann žó eftir aš rįšast į meirihluta žessara rķkja.

Um leiš og Roosevelt hafši veriš endurkjörinn ķ nóvember 1940 jók hann ašstoš viš Breta jafnt og žétt og į YouTube mį heyra ręšu Hitlers 11. desember 1941 žegar hann telur upp allt žaš sem hann taldi Roosevelt hafa gert į hlut Žjóšverja til žess eins aš egna til strķšs.

Herseta Ķslands frį jślķ 1941 hafi Roosevelt tališ leiša örugglega til strķšs, en samt hafi Žjóšverjar stillt sig.

Formsatrišin skipta mįli. Žannig lögšu Žjóšverjar mikla įherslu į aš nį norsku konungsfjölskyldunni og rķkisstjórninni į sitt vald 9. aprķl 1940 eins og dönsku konungsfjölskyldunni og rķkisstjórn Danmerkur žann sama dag.  

En herskipinu Blucher var sökkt ķ Oslófirši og norskir rįšamenn sluppu śr landi. Žess vegna lentu Noršmenn ķ strķši viš Žjóšverja en Danir ekki.

Bretar og Frakkar reyndu aš koma žvķ svo fyrir ķ "Operation Wilfred" og "Plan R 4" fyrr um veturinn aš žeir hertękju meš leifturhraša Narvik, jįrngrżtissvęšin og jįrnbrautarflutningaleišina ķ Svķžjóš, og aš žessar žjóšir sęttu sig viš žetta sem "fait accompli", geršan hlut.

Įšur höfšu žeir reynt aš nį samningum viš Noršmenn og Svķa um aš fį aš flytja herliš žarna ķ gegn til aš hjįlpa Finnum og aš žannig vęri hęgt aš réttlęta žessa ašgerš, aš hśn vęri til hjįlpar žjóš, sem rįšist hefši veriš į.

Žessu höfnušu Noršmenn og Svķar og žegar Finnar gįfust upp ķ mars rišlašist įętlunin og daginn eftir aš sį hluti Wilfredsįętlunarinnar var framkvęmdur aš leggja tundurdufl ķ siglingaleišina frį Narvik, hernįmu Žjóšverjar bęši Danmörku og Noreg.

Ķ Nurnbergréttarhöldunum var réttlętingu Žjóšverja į hernįminu hafnaš og hśn sögš hafa veriš įstęšulaus. Žaš finnst mér afar hępinn śrskuršur ķ ljósi žess sem allir ašilar ašhöfšust og bar augljós merki kapphlaups.

Eftir hernįmiš réšu Žjóšverjar yfir öllum flutningaleišum Svķa til og frį landinu og žvingušu žį til aš leyfa flutning alls 2,1 milljónar žżskra hermanna frį Narvik yfir į austurvķgstöšvarnar. Sęttu Svķar įmęli fyrir žetta sem hlutlaus žjóš, en žeim var vorkunn, įttu annars von į žvķ aš Žjóšverjar hertękju žessa flutningaleiš, rétt eins og Bretar og Frakkar höfšu rįšgert į sķnumtķma, en hrakist frį.

Žess mį geta aš formlega séš gat žaš veriš varasamt aš ķslenska rķkisstjórnin mótmęlti formlega hernįmi Breta 10. maķ 1940. Ef Žjóšverjar hefšu gert alvöru śr žvķ aš rįšast į landiš um haustiš til aš taka žaš af Bretum hefšu žeir geta réttlętt žaš meš žvķ aš segjast vera aš koma Ķslendingum til hjįlpar.  

Upplżst hefur veriš aš į įrum Kalda strķšsins voru Svķar žrįtt fyrir hlutleysi sitt ķ leynilegu sambandi og samvinnu viš herstjórn NATO vegna varna landsins, en į hinn bóginn uršu Finnar aš makka rétt viš Sovétmenn og sęta svonefndri "Finnlandiseringu" sem varš alžjóšlegt hugtak yfir hlutlausar žjóšir sem ķ raun geta ekki framfylgt hlutleysi sķnu žótt žeir geri žaš formlega.

Žaš įstand aš hinar hlutlausu žjóšir Svķžjóš og Finnland sinni senn loftrżmiseftirliti yfir NATO-landinu Ķslandi er dęmi um svipaš og žegar hin hlutlausu Bandarķki settu hér her į land ķ jślķ 1941 įn žess aš teljast rjśfa hlutleysi sitt, og žegar hin hlutlausa Svķžjóš var ķ leynilegu sambandi og samvinnu viš herstjórn NATO į įrum Kalda strķšsins.

  


mbl.is Žörf į loftrżmiseftirliti umdeild
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Žorsteinn Briem

"Žó aš Svķžjóš hafi opinberlega veriš hlutlaus į dögum kalda strķšsins sżna sagnfręšilegar rannsóknir į vegum sęnskra stjórnvalda į tķunda įratug sķšustu aldar aš Svķžjóš įtti nįin tengsl viš mörg bandalagsrķki NATO ķ kalda strķšinu.

Sęnskir embęttismenn töldu sig hafa fullvissu fyrir žvķ, nęstum frį žvķ į upphafsdögum NATO, aš ef rįšist yrši į landiš hefšu žeir haldbęrar öryggistryggingar frį sumum bandalagsrķkjunum.

Ķ žeim skilningi mį žvķ segja aš Svķžjóš hafi alls ekki veriš hlutlaust rķki. Og žaš hefur lengi unniš ķ kyrržey meš bandalagsrķkjum NATO aš żmsum sameiginlegum öryggismįlum."

Saga NATO

Žorsteinn Briem, 31.10.2012 kl. 22:29

2 Smįmynd: Žorsteinn Briem

11.5.1994:

"Svķžjóš og Finnland hafa nś undirritaš samning um ašild aš Frišarsamstarfi NATO. Žar meš eru ašildarlöndin aš samstarfinu oršin sautjįn.

Žó erlendis sé ašild Svķa tślkuš sem endalok hlutleysisstefnunnar er ekki į slķkt minnst heima fyrir.

Viš undirritunina sagši Margaretha af Ugglas, utanrķkisrįšherra Svķa, aš hugmynd um frišarsveitir gerši frišarsamstarfiš sérlega eftirsóknarvert fyrir Svķa."

9.6.2009: Finland and NATO sign agreement on defence technology

Žorsteinn Briem, 31.10.2012 kl. 22:35

3 Smįmynd: Žorsteinn Briem

Ķ athugasemdum dönsku nefndarmannanna um Sambandslagasamninginn 1918 segir mešal annars:

"Ķsland myndi samkvęmt žessu verša frjįlst og sjįlfstętt land [...] og žannig eins og Danmörk sérstakt rķki meš fullręši yfir öllum mįlum sķnum [...]"

Og ķ athugasemdum dönsku og ķslensku nefndarmannanna um samninginn segir mešal annars:

"Um 6. gr. Sjįlfstęši landanna hefur ķ för meš sér sjįlfstęšan rķkisborgararétt."

"Um 19. gr. Yfirlżsing Ķslands um ęvarandi hlutleysi hvķlir į žvķ aš samkvęmt ešli žessara sambandslaga getur annaš landiš veriš hlutlaust žó aš hitt lendi ķ ófriši."

Žorsteinn Briem, 31.10.2012 kl. 22:42

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband