"Land, žjóš og tunga; žrenning sönn og ein... " - "..žś veist.." - "..skiluršu?.."

75 įra afmęli ķslenska lżšveldisins fylgir į žessu įri ķ kjölfar aldar afmęlis fullveldisins 2018.

Žaš žżšir įframhald naušsynlegs mats į stöšu žjóšmįla, sem veršur aš vera grundvöllur framtķšar okkar inn ķ nżja öld.

Žrjįr sterkar meginstošir, land, žjóš og tunga, verša aš vera fyrir hendi.

Landiš og einstęš nįttśra žess er ešlilega nefnt fyrst ķ ljóši Snorra Hjartarsonar žvķ aš įn Ķslands er engin ķslensk žjóš, og įn žjóšar engin ķslensk tunga.

"Žrenning sönn og einistans Rasks" bętir skįldiš viš.

Žörfin į vernd og višgangi hvers og eins blasir viš. Stöšugt er sótt aš nįttśruveršmętum landsins og ķslenskum menningar- og žjóšlķfsveršmętum.  

Ķslensk tunga hefur sķšustu tvęr aldir žurft aš standa af sér nokkrar atlögur. 

Fyrst var žaš dönsk tunga sem ógnaši, en undir forystu Rasmusar Christan Rasks, Jóns Siguršssonar og Fjölnismanna tókst aš snśa naušvörn ķ glęsilega gagnsókn. 

Um mišja sķšustu öld hófst sķšan alvarlegri atlaga enskrar tungu aš žjóštungum veraldar, sem sķfellt veršur skęšari. 

Munurinn dönskunni og enskunni er augljós: Danskan og norręnu fręndtungurnar voru og eru jašartungumįl ķ Evrópu, en enska er aš verša alheimstungumįl sem sękir aš öllum öšrum tungumįlum.

Unga fólkiš ręšur miklu, alveg eins og į tķmum Jónasar Hallgrķmssonar.

Žaš gefur menningunni naušsynlegan sköpunarkraft og žor til aš lįta žvķ tungutaki og menningu, sem fyrir er, ķ té įskoranir til aš takast į viš.

Fyrir 40 įrum stóš ógn af innreiš textageršar į ensku ķ rokk- popp- og pönkbylgjunum, sem rišu yfir. Ķ kringum 1980 virtist textagerš vera aš fęrast aš mestu yfir ķ ensku.

Žį var gott aš fį aš vera mešreišarsveinn ķ žeirri varnarbarįttu sem Megas, Bubbi, Žorsteinn Eggertsson, Ólafur Gaukur og fleiri ljóšasmišir hįšu til varnar ķslenskri tungu.

Nśna standa kornungir rapparar vaktina fyrir ķslenska tungu, og ekki vantar kraftinn,  įkefšina og framlegšina auk batnandi tónlistar. 

Sķšuhafa žykir vęnt um žį, fyrsta afurš hans, 12 įra gamals 1953, var rappbragur. 

En önnur hętta og lśmskari stešjar aš: Mešferš tungumįlsins, framsögn, almennt oršaval og innihald texta.

Stundum er raunar oršiš erfitt aš skilja textann, sem dregur of oft dįm af žvķ sem heyrist ķ almennu tali, til dęmis ķ vištölum. 

Daglegt mįl er nefnilega mikilvęgur grunnur ljóšageršar og žaš er ekki gęfulegt žegar stór hluti hins talaša mįls eru merkingarlaust fjas og mįlalengingar eins og sķbyljurnar "...žś veist..." og "...skiluršu?.." sem alltof mörg dęmi eru um aš heyra ķ mįlfari unga fólksins, jafnvel vinsęlum ungstirnum.

   


mbl.is Lišur ķ aš bjarga ķslenskunni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bloggfęrslur 13. janśar 2019

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband