Gasgrmum dreift milli tugmilljna flks 1939. "MAD" og "GAGA."

Ein helsta vibnaarrstfunin hj Bretum, egar str braust t me eim og jverjum 3. september 1939, var a dreifa gasgrmum til ba Bretlands.

ri fyrr hafi Neville Chamberlain forstisrherra rtt um a ru egar efni stefndi deilunum t af Sdetahruunum Tkkslvak hve frnlegt a vri a Bretar vru tilbnir a setja upp gasgrmur t af j fjarlgu landi, sem eir ekktu ekki neitt.

nust samningar sem hfu ekki meiri hrif en au, a aeins sex mnuum sar rauf Hitler og lagi alla Tkkslvaku undir sig.

Or hans 15. mars 1939 hljma kunnuglega nna: "Tkkslvaka er ekki lengur til." Hn var orin hluti af ska rkinu lkt og Austurrki hafi ori ri fyrr.

rin 1938 og 1939 hafi eiturgas sem vopn svipaa stu og kjarnorkan n. Gasi hafi veri nota a miklum mli undir lok Fyrri heimsstyrjaldarinnar a a var erfitt og jafnvel mgulegt a reikna t hvert a myndi berast og drepa jafnvel fleiri r rum eirra, sem beittu v en eirra sem gasinu var tla a drepa.

Niurstaan var s a eiturgasi var aldrei beitt styrjldinni, enda lklegt a s, sem rist yri , myndi bregast vi me gagnrs me eiturgasi.

egar Bandarkjamenn uru fyrsta og eina jin til ess a beita milljn sinnum flugra gereyingarvopni Hirosma og Nagasaki, var hugsunin a baki bsna skammsn.

Fram til 1949, fjgur r, ttu Bandarkjamenn einir slk vopn, og sprengjurnar voru ornar fimmtu ri 1948 og hgt a beita eim tugi borga Sovtrkjunum. Htunin um beitingu eirra hafi bit ljsi "hefarinnar" sem beiting eirra Japani hafi haft.

skjli essarar htunar gtu Bandarkjamenn haft minni hefbundinn herafla en ella.

En eir hefu tt a geta s a fyrir, a Sovtmenn hlytu fyrr es sar a eignast slkt vopn og ar me skapa hrilegasta vopnakapphlaup allra tma og svonefnt gnarjafnvgi krafti kennisetningarinnar MAD, "Mutual assured destruction", GAGA slensku, "Gagnkvm altrygg gereying allra."

a er hlfsannleikur hj Ptn a Bandarkin hafi skapa fordmi me notkun kjarnavopna, v a a var lka fordmi hj eim eftir a a nota ekki kjarnavopn Kreustrinu n Vetnamstrinu.

Harry S. Truman rak yfirhershfingjann og strshetjuna Douglas Mac Arthur fyrir a mla me beitingu kjarnavopna gegn Knverjum og Mao kallai Bandarkjamenn "papprstgrisdr."

a er byrgarleysi hj Ptn a tala eins og hann gerir varandi kjarnavopnin.

Hann mtti muna a, a kranumenn afsluu sr llum kjarorkuherafla og strvirkasta herbnai snum eftir hrun Sovtrkjanna til ess a skapa traust, sem n hefur veri laska herfilega.

P


mbl.is Vsar til fordmis Bandarkjanna me kjarnavopn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hernmi 10.ma 1940 byrjai sm klri.

a voru aeins innan vi 800 menn sem hertku hi hlutlausa sland 10. ma 1940. Miklu skipti a agerin kmi vart og gengi hnkralaust.

En fyrstu merkin um landgngu asigi brust llum bjarbum Reykjavkur fyrir slysni, sem flst v a senda Walrus flugbt stutta leit a kafbtum, og eirri fer flaug hn yfir Reykjavk og vakti marga bjarba, eirra meal Werner Gerlach rismann jverja, sem ar me fkk krkomna avrun og gat komi hluta af skjlum snum fyrir kattarnef.

A ru leyti gekk ager Bretanna vel, og egar Hitler frtti a henni ar sem hann var staddur byrgi snu Eifelfjllum til a stjrna innrs jverja Niurlnd og Frakkland, var hann fur af bri og skipai fyrir um ger innrsartlunar jverja sland.

Fyrir ellefu rum fr suhafi knnunarfer til Eifelfjalla, fann rstirnar af byrginu og gat ar sett sig ftspor Hitlers me v a klngrast ofan leifar byrgisins.

Hin fmenna innrs Breta var nefnilega tmamta ager adraganda og upphafi Heimsstyrjaldarinnar hva a snerti, a eftir a Hitler hafi san 1936 vinlega haft frumkvi helstu agerum snum og teki me v heppnaa httu, en hin strveldin alltaf ori a bregast vi, flst hernmi Breta slandi frumkvi, sem Hitler var a bregast vi.

Gerlach reyndi a f slendinga til fylgis vi germanskan trna en var fyrir miklum vonbrigum trboi sinu.


mbl.is Skjl Gerlachs rismanns lei heim eftir rm 80 r
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Athyglisvert hjl: Royal Enfield Himalayan.

Fjlbreytnin framleislu vlhjla er aldeilis mgnu, svo margvslegum rfum er mtt.

Nokkur hjl stinga stf, svo sem riggja hjla gingurinn Yamaha Niken, en bi Yamaha og fleiri framleia slk hjl.

Kostur eirra er stugleiki, en galli aukin yngd og hrra ver en tveggja hjla reiskjtum af svipari str.

Veri skiptir mli. annig hefur Yamaha MT07 veri mest selda gerin Danmrku tta r r.

llum flotanum sker eitt hjl sig ansi hressilega r: Royal Enfield Himalayan.

a er beinlnis haft sem einfaldast, lttast, sterkast, drast og endingarbest, og er ess vegna me einfalda 411 cc eins strokks vl, sem skilar aeins um 25 hestflum, en er me venjulega miki og seigt tog og tplega 130 km klst hmarkshraa, sem er feyking fyrir flestar astur.

Meiri hersla er lg sparneytni en eitthvert firna upptak, og uppgefin eysla aeins um rr ltrar hundrai.

yngdin er innan vi 200 kl og framhjli auvita 21 tommu felgu.

Kjrori er einfalt, hentar vel vi hvaa veg ea vegleysu sem er.

Hgt er a setja rmga farangurkassa hjli, og hr slandi hafa veri sett aeins strri dekki til a fst enn betur vi fjlbreyttu hlendisvegi, sem eim hefur veri beitt .

Hjli hefur selst vel skalandi og sr trygglyndan adendur hr og einnig hr landi.

Ef suhafi vri talsvert yngri og fjari kmi til greina a eiga svona hjl, en fyrir mann nrisaldri er krafan meiri um dran og gilegan feramta jvegaferalgum, svo sem me v a endurnja nverandi PCX 125 cc hjl me "draumahjlinu" Honda PCX 160 cc, sem eyir aeins 2,2 ltrum hundrai, nr um 115 km hraa, hefur mguleika rmlega 70 ltra farangursrmi og smgur um dyr og lyftur hsum.

erlendum blum er essi ger af Honda oft talin flokki "sofa-scooters" tt a s um 20 sentimetrum styttra en au mjg svo gilegu lxus-malbiksferalagahjl, sem flokkast sem "maxi-scooters."

Vegna hins hlgilega lga eldsneytiskostnaar er lklegt a svona hjl s me minna kolefnisftspor heild en tu sinnum yngri og tu sinnum drari rafblar, sem urfa mun meiri orkueyslu, reksturskostna, afll og kolefnisspor vi smi, vihald og frgun.


mbl.is Engin rf mlamilunum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sviptingar mlefnum sjkvaeldis Noregi. Lrum vi eitthva?

Einkennilegur munur virist vera mlefnum sjkvaeldis Noregi og hr landi.

tla hefi mtt, a hr landi vri reynt a nta sr reynslu Normanna af svona eldi, sem eir hafa veri talsvert langt undan okkur me, og einkum reynslu eirra af mistkum, sem hgt vri a komast hj.

En etta virist alveg ofugt eins og sst af vitengdri frtt mbl.is, v a engu er lkara en a sland hafi miklum mli veri gert a eins konar griasta fyrir norska laxa sgreifa, sem eir geta fli til og vonast eftir meiri eftirltssemi en heima fyrir.

Samtmis er rekinn mikill andrur gegn landkvaeldi og v fundi flest til forttu.

Srkennilegt er a sj frttum ann harmagrt, a "600 miljara vermti hafi urrkast t" vegna aulindaskatts sjkvaeldi Noregi.

Samkvmt essu er aulindagjald hi versta fyrirbri almennt og vaknar s spurning, hvort rttara vri a borga fyrirtkjum ngu htt akkargjald fyrir a halda kauphallarvsitlum sem allra hstum.


mbl.is Yfir 600 milljara vermti hafa urrkast t
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

tti mynd lafs K. sr keppinaut sem "ljsmynd 20. aldarinnar"?

vitengdri frtt af mbl. um hi mikla filmu- og myndasafn lafs K. Magnssonar fyrrverandi ljsmyndara Morgunblainu er birt frg mynd hans af eirunum Austurvelli 30. mars 1949 ar sem hann fylgir eftir lgreglumnnum, sem eru, vopnair tragasi og gasgrimum, a ryja vllinn og koma fundarmnnum ar burtu.

Myndin snir meira en sst fljtu bragi, v aa arf blndu af hugrekki, hrku og lagni til a komast svona "skotstu" af hendi ljsmyndarans langhrustu mtmlendatkum aldarinnar, sem stu um heitasta deiluefni aldarinnar.

Hr sunni hefur veri bent ara ljsmynd, sem kandidat fyrir mynd aldarinnar, en a er hin magnaa mynd Finnboga Rts Valdimarssonar af tplega 39 lkum skipverjanna af hinu heimsfrga franska rannsknarskipi Pouqouis-Pas raa fjrunni Straumsfiri me lkCharcot leiangursstjra fremst eftir a skipi hafi farist skerinu Hnokka arna fyrir utan fdma veri 16. september 1936.

Slysi var heimsfrtt og tfrin ger me fdma vihfn Reykjavk og henni tvarpa til Frakklands.

Finnbogi Rtur var ritstjri Alublasins essum tma og fylginn sr, og a hefur urft mikla lagni og skynbrag til a n essari skaplega dramatsku mynd, sem segir meira en sund or.

Myndir lafs K. af Austurvelli voru margar gar, en hin eina mynd Finnboga Rts af Pourqua pas? harmleiknum var heimsmlikvara.


mbl.is Taka fagnandi vi einstku myndasafni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ekki sama indverskur bll og indverskur bll?

Skemmtilegt var a hr um ri egar maur einn kom inn blaumbo sem hafi umbo fyrir virta japanska bla og kvast tla a endurnja japanskan bl sem me rum japnskum, sem hann hefi veri srlega ngur me.

Hann tlai sko ekki a kaupa eitthvert "austan tjalds drasl."

Annar maur, staddur arna inni, benti honum , a essi gi og vinsli bll hans vri raunar framleiddur Rmenu.

urfti talsverar tskringar til ess a maurinn tryi essum skpum og spuri ann, sem svara hafi, hvort hann vri ekki minnsta blnum, sem umboi hefi bostlum og vri alveg rugglega japanskur.

"J, g er minnsta og drasta blnum markanum", var svari, "en hann er a vsu ekki japanskur tt nafni s japanskt, heldur er hann indverskur."

Og etta er vel mgulegt essari ld vtkra viskiptatengsla, v a Suzuki Alto hefur veri mest seldi bllinn Indlandi en ni einnig nokkrum vinsldum hr landi.

En munurinn eim Alto, sem seldur hefur veri framleislulandinu og eim Alto, sem seldur hefur veri evrpska markanum, er a vsu afar ltill tlitslega, en hins vegar sleppt llum eim mrgu ryggisatrium Indlandi, sem eru evrpsku gerinni.

Svipa gilti um fleiri bla, svo sem Ford Fiesta.

Vestrnt blatmarit gekkst fyrir rekstraprfi NCAP bum gerunum og var tkoman slandi: Evrpsku gerirnar fengu fjrar stjrnur, en indversku gerirnar fengu algera falleinkun, fengu ENGA stjrnu!

snum tma var framleiddur drasti bll heimi, Tata Nano, Indlandi, en s tilraun misheppnaist algerlega, og meal ess, sem olli v, var herfileg trei rekstraprfi.


mbl.is Gti veri varasamt a kaupa knverska Volkswagen
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Seti uppi me rengsli flugi, sem eiga 70 ra adraganda.

Boeing 707, sem er formir ntma mjotna, var hnnu um mija sustu ld.

San hefur mealstr farega vaxi a miki, a meirihluti flugfarega br vi of mikil rengsli breiddina eim otum, sem mest eru notaar lggjaldaflugi.

Innanbreiddin samtals mjotunum er 3,54 metrar, en Airbus, sem var hnnu rjtu rum sar, er breiddin 3,70 metrar. Munurinn er 16 sentimetrar ea 8 sentimetrar hvorum megin.

a eru afdrifarkir sentimetrar, lka mikill og milli bla tveimur strarflokkum, svo sem Golf og Pl.

lngum flugleium munar miklu um essa sentimetra, sem hefi veri gott a fjlga me v a hanna nja vl egar Boeing 737 Max var fyrir valinnu.


mbl.is Svona fru besta ftaplssi flugi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

slendingurinn: etta reddast, - ltum a reyna.

Bui er a kyrja aalfrtt essarar helgar dgum saman varandi a a asigi s eins miki frviri og hugsast getur me tilheyrandi rauri vivrun, sem er efsta mgulega stig.

Samt eru blar fastir tugum saman veurssvinu og hmarks tkall bjrgunarsveita gangi.

Engu virist skipta, tt sagt s a vegum s loka, samt er sama stndi og vinlega virist vera egar mestu illviri ganga yfir landi.


mbl.is Flk bei um a vera ekki ferli a rfu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vaxandi tni hlaupa me norlgum vindum og miklum hita.

sustu ld fylgdu kuldar og froest yfirleitt snrpum hlaupum norlgra vinda.

etta snist hafa breyst, og oftar fylgja miklir hitar og stormaregn noranhlaupum af msu tagi eins og njasta hlaupi ber glgglega me sr.

dag og kvld, seint september, hefur veri norvestan tt Dalatanga og hitinn fari upp 24 stig!


mbl.is Ba sig undir veur rflega 20 stiga hita
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gamalkunnugt hrslustef kyrja.

Um sustu aldamt var a hrslustef spart spila, a ef ekki vri virkja stanslaust og strst hr landi skylli kreppa og atvinnuleysi.

egar spurt var mti, hva tki vi egar bi vri a virkja allt virkjanlegt var svari a, a vrum vi dauir og kmi mli ekki vi.

Sumir bttu og sgu a okkur varai ekkert um komandi kynslir, v a r hefu aldrei gert neitt fyrir okkur.

egar ofurltill slaki myndaist virkjanaskninni kjlfar hrunsins kom hins vegar ljs a ferajnustan gaf okkur ekki einasta mesta efnahagsvxt sgunnar, heldur einnig mesta atvinnuuppbyggingu og virisauka og hagvxt fyrir jarbi.

N er aftur fari a kyrja gamla virkjanasnginn og sagt a a urfi a tvfalda orkuframleisluna, og a a urfi vegna slenskra heimila og fyrirtkja, egar vi blasir, a strijan og nmagrfrur fyrir rafmynt er aalstan.


mbl.is Skortur raforku gti gna hagvexti slandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband