Bišlistarnir almennt eru óvišunandi ógn.

Ķ žeim löndum, žar sem COVID-19 hefur fariš śr böndum, hafa afleišingarnar komiš fyrst og fremst fram į öšrum svišum heilbrigšisžjónustnnar en žeim, sem eru beinar afleišingar. 

Žar mį nefna slembival į žeim, sem lįtnir eru róa, skortur į sjśkrarżmum, öndunarvélum, lķkgeymslum og śtfararžjónustu, fjöldagrafir og gegnumgangandi hrun ķ formi manneklu og veikindum heilbrigšisstétta. 

Fyrir plįguna hér į landi voru žegar hęttulegir bišlistar eftir mešferšumm af żmsu tagi, žar sem spiluš er rśssnesk rślletta meš lķfs- og batalķkur fólks. 

Plįgan hefur aukiš į žetta og žaš er nöturlegt aš sjį žvķ haldiš fram aš hętta viš sóttvarnir og sleppa faraldrinum lausum svo aš svipaš įstand kunni aš skapst hér og dęmi hafa veriš um ķ löndum eins og Ķtalķu, Bandarķkjunum, Brasilķu og fleiri, nś sķšast hinu grķšarfjölmenna Indlandi.  


mbl.is Sjśkražjįlfarar stressašir yfir löngum bišlistum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vegir illrannsakanlegrar og lśmskrar veiru.

Oršiš smitrakning varšandi COVID-19 er eitthvaš svo einfalt og aušskiliš, aš žaš liggur viš aš hafa į sér svipašan blę og žegar hasshundur žefar og eltir uppi hass.  

Af žessum sökum hafa margar hópsżkingar oršiš til vegna žess aš skilning, vilja eša vitneskju smitberanna, sem hafa komiš hópsżkingum af staš, hefur skort į žvķ hve lśmsk og ķsmeygileg žessi veira hefur veriš frį byrjun og getiš af sér nż afbrigši sem hafa veriš enn įgengari og višsjįrveršari. 

Žar meš getur žaš bitnaš į hundrušum fjarskyldra aš hópsmit hefur fariš ķ gang śt frį einum smitušum. 

Žetta ęttu žeir aš hafa ķ huga sem telja réttinn til aš smita eiga aš hafa forgang og afleišingin veršur upphaf heils faraldurs śt frį einum smitbera. 


mbl.is Elliši kominn ķ sóttkvķ
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Eina hugsanlega ógnin eins og er: Hraun ķ įtt aš Sušurstrandavegi.

Aušveldasta gönguleišin og sś beinasta aš gosstöšvunum hefur hingaš til legiš frį Sušurstrandarvegi ķ nįnd viš Ķsólfsskįla. Tvö örnefni, “Nįtthagi og Nįtthagakriki segja nokkra sögu um fyrri tķš. 8b.“Isólfsskįli (1)

En žessi nįnd gosstöšvanna viš veginn er aš sama skapi eina hęttan sem er eins og er gęti komiš til greina varšandi mikilvęg mannvirki.  

Eftir för į jöršu nišri til Ķsólfsskįla fimm dögum fyrir gos var fjallaš um žennan möguleika hér į sķšunni meš myndum af ašstęšum. 

Efri myndin er tekin af Sušurstrandarvegi vestan viš Ķsólfsskįla og er horft til noršausturs ķ įtt til Nįtthagakrika og Nįtthaga. 

Gosiš kom fimm dögum sķšar upp lengst til vinstri og fjęrst į myndinni žar sem bjarmi er viš sjóndeildarhringinn. 

Į nešri myndinni hefur veriš stašnęmst į hjólinu skammt noršan viš Ķsólfsskįla og horft er til baka ķ noršurįtt. 
8c.Ķsólfsskįli(2)

Samfara žvķ sem hraunmagniš eykst hęgt og bķtandi vex hęttan į hraunrennsli ķ žessa įtt, en Meradalir geta tekiš viš hrauni ķ langan tķma fjarri öllum mannvirkjum. 

En aušvitaš gętu ašstęšur breyst ef nż hraungos hęfist annars stašar į kvikuganginum sem eins og er liggur žarna undir į lķnu frį Nįtthaga til Keilis.  


mbl.is Hraun getur mögulega hlaupiš ķ Nįtthaga
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Saga śr vestfirskum grunnskóla.

Fyrir aldamót heyrši sķšuhafi litla sögu śr gunnskóla į Vestfjöršum žar sem kennarinn var aš kenna eins konar blöndu af žvķ, sem var gallaš įtthagafręši hér ķ den.  

Žarna fór fram umręšur milli hans og nemendanna og flugu spurningar į vķxl.  

Ein spurning kennarans var žessi: 

"Hvaš er žaš dżrmętasta og mikilvęgasta sem Ķsland į?"

Fyrst var drjśg žögn, en svo rétti stślka aftarlega ķ bekknum upp höndina. 

"Jęja," sagši kennarinn, "ert žś meš svariš viš žvķ hvaš sé žaš dżrmętasta og mikilvęgasta, sem Ķsland į?"

"Jį," svaraši stślkan.. 

"Og hvaš er žaš?" 

Svariš kom um hęl, stutt og laggott. 

"Pólverjarnir."

Žetta geršist um svipaš leyti og žaš var skyndilega svo komiš fyrir vestan žegar komiš var nišur aš höfninni ķ sumum žorpunum, aš enginn sem vann utan hśss viš hafnirnar talaši ķslensku.  


mbl.is „Žessi umręša fór ašeins of langt“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

"Viš öndum öll aš okkur sama loftinu..."

Sķšasta minnisverša setningin af mörgum, sem John F. Kennedy Bandarķkjaforseti męlti ķ ręšunum, sem hann hélt į forsetatķš sinni, var sögš ašeins nokkrum vikum fyrir dauša hans 1963 og var greinilega sögš aš gefnu tilefni eftir aš mannkyniš hafši stašiš į brśn gereyšingarstrķšs ķ Kśbudeilunni haustiš įšur. 

"Viš lifum öll į sömu jöršinni, öndum aš okkur śr sama lofthjśpnum, er öllum annt um afkomendur okkar og erum öll daušleg."

Žetta eru fjögur dramatķsk atriši, ekki sķst žaš sķšasta. Snęfellsjökull sólarlag 28.aprķl 2021

En oršin um lofthjśpinn hafa kannski oršiš mest įberandi sķšustu įr, žvķ aš hlżnun lofthjśpsins og mengun hans hefur veriš eitt ašalvišfangsefni heimsstjórnmįlanna.  

Kjarnorkuslysiš ķ Chernobyl įtti 35 įra afmęli į dögunum, en žaš sżndi į sķnum tķma į dramatķskan hįtt hve vķša banvęn įhrif ašeins eins slyss sem varšar örlķtiš brot af kjarnorku heimsins geta borist. 

Žeir fyrstu, sem fyrst męldu žessa mengun, voru ķ noršanveršri Skandinavķu ķ meira en tvö žśsund kķlómetra frį slysstašnum. 

Nś er mikiš žurramistur yfir landinu eins og sést į mynd sem tekin var viš sólsetur ķ gęrkvöldi, en vešriš ķ gęr var eins og vešriš ķ fyrradag, heišskķrt, en samt sįst Snęfellsjökull ekki yfir flóann ķ gęr, en hafši hins vegar skiniš ķ skęrum, hvķtum snęvarljóma ķ fyrradag. 

Žaš var ašeins žegar sólin var aš renna į bak viš hann, sem śtlķnurnar birtust ķ nokkrar mķnśtur. 

Sś įgiskun aš žetta mistur komi frį Evrópu sżnist lķklegust, žvķ aš hlżir loftmassar hafa sótt hingaš undanfarnar vikur til stefnumóts viš kalda massa śr noršri.  

Ķ einum af bloggpistlum dagsins er undrast, af hverju viš Ķslendingar ęttum aš hafa neinar įhyggjur af hlżnun lofthjśpsins og gefiš ķ skyn, aš žvert į móti ęttum viš aš fagna henni, af žvķ aš hlżrra yrši hér į klakanaum og viš losnušum viš jöklana. 

Slķk sjónarmiš lżsa mikilli žröngsżni. Žaš hefur hlżnaš nóg nś žegar hjį okkur og afleišingar vaxandi hlżnunar į heimsvķsu munu berast til okkar ekkert sķšur en um kjarnorkuslys vęri aš ręša. 

Meš minnkun jöklanna mun tķšni eldgosa aukast og fiskistofnar gętu fęrst frį okkur. 

Ķ nęr öllum rannsóknum į žvķ atferli mannkyns aš fara nś aš fikta į stórhrikalegan hįtt ķ samsetningu lofthjśpsins, sem hefur veriš žaš jöfn og stöšug ķ ellefu žśsund įr, aš žau įr hafa veriš einstaklega hagstęš fyrir mannlķf og menningu jaršarbśa, er nišurstašan sś aš įhrif žessa inngrips kunni aš verša stórfelld kólnun į svęšinu fyrir sušvestan Ķsland žótt hlżnunin verši grķšarleg yfir mestalla jöršina.  

Sķšast en ekki sķst mun rįnyrkja óendurnżjanlegra aušlinda jaršar valda miklum orkuvanda og öšrum vandręšum sem snerta alla jaršarbśa. 


mbl.is Óśtskżrt mistur yfir landinu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Veršmęti śtsżnis milljónir į fermetra ķ Rvķk. Į slóšum nįttśrudjįsna nśll.

Žaš er alžekkt aš gott śtsżni śr hįhżsum meš lśxusķbśšum hękkar verš žessara ķbśša um tugmilljónir króna.Snęfellsjökull sólarlag 28.aprķl 2021 Jafnvel žótt mistur sé ķ lofti eins og var viš sólarlagiš ķ kvöld sem vafši Snęfellsjökul inn ķ dulręna móšu.  

Ķ tengslum viš žetta var žróuš ašferš erlendis fyrir sķšustu aldamót, sem bar heitiš "skilyrt veršmętamat." ("Contingent evaluation"). Hśn byggšist į žvķ aš viš įkvaršanir viš stórfelldar mannvirkjaframkvęmdir į svęšum meš mikiš nįttśruverndargildi vęri brugšiš veršmętamati į viškomandi svęši eins og žaš gęti veriš ósnortiš. 

Einn lišur ķ žvi gat veriš aš kanna mešal fólks, hve mikiš žaš vęri tilbśiš aš borga fyrir žaš aš viškomandi svęši yrši lįtiš ósnortiš. 

Einn helsti fręšimašurinn, sem mótaši žessa kenningu svo aš henni var beitt ķ Noregi var Staale Navrud hįskólaprófessor viš hįskólann ķ“Įsi og var henni mešal annars beitt viš gerš virkjana viš Saušafjörš ķ Vestur-Noregi. 

Žar stóš til aš virkja hvern einasta lķtra rennandi vatns og forsendan vęri sś, aš įhrif umhverfisröskunarinnar vęri ekki metin į eina einustu krónu. 

Žessu tókst aš breyta og eftir aš bśiš var aš nota skilyrt veršmętamat, var hętt viš meira en helming virkjananna. 

Ķ ašdraganda Kįrahnjśkavirkjunar fór sķšuhafi bęši til Saušafjaršar og ręddi viš Staale Navrud ķ Noregsför og fékk stašfest aš allvķša um lönd hefši skilyrt veršmętamat af žessum toga veriš beitt og žętti sjįlfsagt. 

Hér heima kvaš viš annan tón og er svo enn. Ķ śrskurši žįverandi umhverfisrįšherra var žvķ mótmęlt aš žetta vęri hęgt hér į landi og žar viš situr enn įratugum eftir aš fariš var aš gera žetta ķ öšrum löndum. 

Erlend nįttśra og lśxusķbśšir ķ Reykjavķk eru virt į hįar fjįrhęšir. 

Stórkostleg ósnortin og einstęš ķslensk nįttśruveršmęti hins vegar į nśll krónur. 


mbl.is Fokheld ķbśš til sölu į 500 milljónir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ljóšiš Leggir? Loftleggjahóteliš? Leggjakerfi Strętó? Leggstašurinn Stašarskįli?

Ķ tengrdi frétt į mbl.is ķ dag er rętt um nżja "flugleggi" hjį Icelandair.

Enska oršiš "leg" viršist ķ óstöšvandi sókn hér į landi viš aš śtrżma ķslenska oršinu "leiš" sem žó er bęši stutt, žjįlt og fallegt. 

Hiš ķslenska heiti Icelandair var upphaflega Flugleišir og annaš af tveimur stofnfélögum žess flugfélags hét Loftleišir, afsakiš, Loftleggir ef žetta į ekki aš vera hallęrislegt. 

Aš ekki sé nś talaš um hvaš heitiš Flugleggir er flottara en Flugleišir og Loftleggjahóteliš ęšislega kśl. 

Meš Borgarlķnunni kemur žį vęntanlega nżtt leggjakerfi hjį Strętó. 

Oršiš "leg" er lķka į fullri ferš viš aš śtrżma ķslenska oršinu įfangi. 

Žar meš er kannski stutt ķ žaš aš Stašarskįli verši ekki lengur įfangastašur heldur leggstašur. Višeigandi legstašur fyrir oršiš įfangastaš. 

Og lķka stutt ķ žaš aš syngja: 

 

"Drottinn leiši drösulinn minn;

drjśgur veršur sķšasti leggurinn."


mbl.is Stefnir ķ hjašningavķg į flugmarkaši
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Furšu fjölbreytt stórsżning ķ tiltölulega stöšugu og litlu eldgosi "gķgastjakans".

Eldgosiš ķ Geldingadölum varpar ljósi į žaš aš stundum eru žaš frekar gęšin en magniš sem skipta mestu mįli. Hraunrennsliš hefur ekki fariš yfir tķu rśmmetra į sekśndu og mešalrennsli frį upphafi telst vera um 5-7 rśmmetrar sem er helst sambęrilegt aš rśmmįli til viš rennsli Ellišaįnna ķ Reykjavķk. 

Og samanburšurinn viš Holuhraungosiš 2014 til 2015, sem bar meš hundraš sinnum meira hraunrennsli, er slįandi į pappķrnum

En lķfleg og fjölbreytileg atburšarasin į "gķgastjakanum", sem myndast hefur ofan į kvikusprungunni žarna undir, hefur meš hjįlp įgengra drónamynda og nęrmynda og beinna śtsendinga allan sólarhringinn, gert žetta skrautlega gos aš einstökum sżingarsal fyrir alla veröldina og ķ meinleysi į žęgilegasta staš Reykjanesskagans veriš tįkn um žęr miklu öfgar feguršar og ógnar, sem hin einstęša nįttśra landsins okkar felur ķ sér.

Sķšustu dęgrin hefur gosiš bošiš upp į kunnuglegt stef Kröfluelda, Heimaeyjrgossins og fleiri gosa į gossprungum, žar sem gosvirknin fęrir sig smįm saman yfir ķ einn gķst, sem er stęrstur og veršur aš lokum einrįšur ķ virkni og uppbyggingu sjįlfs sķn og hraunsins sem frį rennur. 

Óvissan um framhaldiš višheldur sķšan spennunni ķ žessari yfirlętislitlu stórsżningu.  


mbl.is Mikil įkefš ķ eldgosinu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvernig var žegar reykt var hvar, sem var? Hendurnar mikilvęgastar?

Žótt žaš séu ekki svo żkja mörg įr sķšan reykingar voru bannašar fyrnist fljótt yfir žaš, fyrir hvaš žaš bann stóš.

En žaš var einfaldlega žaš aš vķša žar sem margt fólk var samankomiš uršu allir aš anda aš sér reyknum, jafnvel žótt žeir reyktu ekki sjįlfir, og rannsóknir sżndu, aš žar sem fólk dvaldi langdvölum ķ rżmum, sem fengu į sig įkvešiš orš fyrir žéttan reyk, eins og kom til dęmis fram ķ hugtakinu "reykfyllt bakherbergi" , jafngilti žaš žvķ ajįft aš bindindisfólkiš reykti sjįlft aš vera inni ķ slķku rżmi eša į slķkum staš. 

Nś kann aš vera aš tóbaksreykur sé mun léttari ķ sér en veiruśši, en engu aš sķšur er žaš kannski ekki fjarri sanni, aš fyrst tóbaksreykur gat sżkt fólk af banvęnum og illvķgum sjśkdómum, geti öndunarśši meš veirum gert svipaš. 

Žaš žarf ekki annaš en smį gola eša andblęr utan hśss berist į milli manna aš léttur śši geti fariš jafnvel lengri vegalengd en tvo metra, rétt eins og tóbaksreykurinn gat hér ķ gamla daga og getur enn. 

Viš slķk skilyrši er vel lķklegt aš veiran lįti sér tveggja metra regluna ķ léttu rśmi liggja, enda veršur aš gęta aš žvķ aš sś regla er lķkast til mešalvegalengd ķ kyrru lofti. 

Verst er aš engin lykt er af veiruskömminni og žvķ ekki hęgt aš nota lyktrskyniš til žess aš forša sér frį henni eins og stundum var hęgt aš foršast tóbaksreykinn. 

Ekki er óhugsandi aš upp komi hreyfing eftir heimsfaraldurinn žess efnis aš leggja handabönd af žvķ aš žaš blasir viš hve greiš smitleiš felst ķ žeim. 


mbl.is Telur ekki mikiš gagn aš tveggja metra reglunni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Athyglisverš haffrišun Dana meš samvinnu sjómanna og nįttśruverndarfólks.

Fram aš žessu hefur žaš veriš höfušatriši ķ frišunarašgeršum ķ ķslenskri landhelgi aš sś frišun hafi stęrš og nżtingu fiskistofnanna sem ašalatriši ķ ašgeršum. 

Žetta hefur aš minnsta kosti veriš svo įberandi ķ umfjöllun ķ fjölmišlum aš ķ minningunni minnist fólks ekki annars. 

Į umhverfisžingi ķ dag var greint frį samkomulagi, sem dönsku nįttśruverndarsamtök og samtök sjómanna (kannski lķka śtgeršarmanna, en žaš var ekki nefnt) hafa nįš um aš hefja sérstaka frišun svęša ķ landhelginni, ekki endilega bara begna fiskistofnanna einna, heldur meš almenna vistfręši og vistkerfi ķ huga.  

Byrjunrskrefiš er frišun į 10 prósent landhelginnar, en stefnt aš frekari frišun vķšsvegar um landhelgina. 

Séu miklir hagsmunir og sjónarmiš ķ hśfi hjį Dönum hlżtur slķkt aš eiga enn meira viš hjį okkur og getur oršiš fróšlegt aš sjį hvernig Danir spila śr sķnum spilum.

Hér į landi hefur til dęmis veriš umręša um žann skaša lķfrķkinu į hafsbotni sem notkun botnvörpu hefur, og vęri fróšlegt aš skoša og bera saman sambęrileg svęši hjį Dönum og okkur.  


mbl.is Beint: Tólfta Umhverfisžingiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband