"ar sem snjr getur falli hallandi land, geta falli snjfl." (Lka Blndusi)

egar norskur snjflasrfringur, sem fenginn var 1994 til leggja mat mannsktt snjfl sem fll Seljalandsdal og yfir Tungudal var spurur hvort hann gti lst meginatrium snjfla almennt einni setningu, mlti hann ofangreind or:

"ar sem snjr getur falli hallandi land, geta falli snjfl, og enginn veit fyrirfram hvenr og hvar slkt getur gerst a vetrarlagi."

runum 1993 til 1997 gekk mesta snjflahrina sgunnar yfir sland, mannsk fl Skutulsfiri, Savk og Flateyri, Reykhlasveit og Blfjllum, all"s 38 manns.

Auk ess m nefna snjfl me engu manntjni bor vi risafl byggu svi innst Drafiri og anna snjfl alveg vi bygg Blndusi, - j, g endurtek, - alveg vi bygg Blndusi.

Fli Blndusi var a snjfl, sem einkum tti vi um or Normannsins.

Fli fll r brekku utan lgum melum vi norurjaar byggarinnar, sem heita Ennismelar.

Hjrleifur Guttormsson lsti v blaagrein, hvernig vileitni til almennra vibraga eftir snjfli Norfiri 1974, hefi v miur ekki bori neinn rangur nstu tuttugu r eftir.

Og fr v a au or voru sg eftir fli Seljalandsdal 1994, var a vsu hafin vileitni til a afmarka snjflahttusvi og gera rmingartlanir, en engu a sur var a ekki ng, eins og kom ljs.

Og n hefur strt snjfl Flateyri leitt ljs, a hvergi nrri hefur veri fari eftir tlunum um snjflavarnir, sem svonefndum Ofanflasji er tla a fjrmagna.


mbl.is Varasm hengja vesturbrn Mosfells
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig geta svona margir grtt svona miki n ess a nokkur borgi?

a skal teki strax fram a essi pistill er skrifaur af algerri vanekkingu v, hvernig rafmyntakerfi virkar.

Vikum saman m sj vitnisburi flks netmilunum, sem hefur teki tt kapphlaupi um a gra sem heyrilegastar fjrhir sem skemmstum tma.

Oft er etta frgt flk slenskan mlikvara, sem ber v vitni, hvernig a gat me nnst engri fyrirhfn ori milljnamringar methraa.

Ekki er ess a minnast a nokkur maur hafi jta a hafa tapa neinu.

Nei, vert mti, langflestir gra tugi og jafnvel hundru milljara geimhraa.

Er mguleiki a einhver tskri a fyrir okkur aulunum, sem skiljum ekkert essu, af hverju hi einfalda lgml um a fjldi flks fi grarlegar fjrhir greiddar sinn hlut n ess a neinn borgi r.

Koma essi aufi ekki neins staar fr? Ea detta au af himnum ofan?


mbl.is Vilja milljar fr rafmyntafyrirtki
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

skjn vi kenninguna um refurinn eyileggi lfrki?

Friun refsins Hornstrndum hefur lengi veri gagnrnd ru og riti, og v veri meal annars haldi fram, a stjrnlaus fjlgun hans s gn vi lfrki svisins auk ess sem friaa svi s grrasta fyrir trs sstkkandi refastofns aan allar ttir, sem s gn landsvsu.

Gegn essum kenningum hefur veri beitt eirri spurningu, hvers vegna refurinn hafi ekki veri binn a eya lfrkinu au tu sund r eftir sld og fyrir landnm, sem hann var reittur af mnnum.

Svari vi eirri spurningu hljti a vera, a hafi a gilt nttrunni, a str drategunda leiti a lokum jafnvgis samrmi vi afkomumguleika hverrar tegundar fyrir sig.

Ekki er v a neita a tilkoma minksins lfrki slands olli miklum usla lfrkinu, en me menn hafa fyrir lngu gefist upp vi a verkefni a trma honum alveg, tt veiar refnum og minknum su almennt leyfar.

N berast r frttir, a refastofninn Hornstrndum s a minnka rtt fyrir allar hraksprnar um a hann myndi enjast svo t, a arar tegundir lfrkinu yru fyrir strfelldum skaa.

Skringarnar minnkun stofnsins n eru meal annars r, a gangi s a hluta til kenningin um a stofnstr drategunda leiti jafnvgis samrmi vi mguleika til fuflunar.


mbl.is Frri ul og aukin affll yrlinga
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Spnska veikin drap fleiri en Fyrri heimsstyrjldin.

Njar og njar drepsttir eru lkast til eilfur og hjkvmilegur fylgifiskur lfs jrinni. Lknavsindamennirnir heyja stanslaust str vi skla, sem ra me sr vaxandi sklanmi, og san spretta lka upp njar og njar veirur.

Hver jararbi er me fleiri bakterur utan sr og inni sr en nemur tlu allra frumanna lkamanum. n margra af essum bakterum gtum vi, rtt fyrir allt, varla lifa.

Spnska veikin 1918 drap fleiri samtals en nam eim, sem frust Fyrri heimsstyrjldinni.

A vsu eru sttvarnir og lyf miklu hrra stigi nna en fyrir ld, en samt vofir ekki aeins yfir gn af vldum enn einnar nrrar veiru, heldur einnig s mguleiki, a hn kunni a stkkbreytast og vera enn skari en hn er n.


mbl.is Meta morgun hvort lsa eigi yfir neyarstandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Str eldvirk svi fara mikinn me nokkurra alda millibili.

nokkurra alda millibili vera einhver strstu hamfaraeldgos heims svinu milli Mrdalsjkuls og Vatnajkuls. Strsta hraungos sgulegum tma heiminum var Eldgjrgosi 934 og anna strgos var Veiivatnasvinu.

Aftur var str eldgosahrina kringum 1480, Skaftreldar komu 1783, og n kann v a styttast nstu strgos essu svi.

Vi upphaf Skaftrelda var neansjvargos undan Reykjanesi og hermt a upp hefi komi eyja, svipu Syrtlingi vi Surtsey 1963, sem hvarf aftur s.

norausturenda eldvirka beltisins, sem gengur gegnum sland fr Reykjanet til xarfjarar, voru Mvatnseldar fyrri hluta 18. aldar, og tveimur ldum sar komu hrinur Krfluelda me nu eldgosum 1975-85 eins og raki er pistli undan essum.

upphafi Krfluelda kom mikil og lng jarskjlftahrina Kelduhverfi fyrri hluta rs 1976 me einn stran skjlfta vi Kpasker, sem olli talsverum skemmdum mannvirkjum. Landssig var Kelduhverfi og myndaist ntt vatn sveitinni auk fjlda gja, sem hlaut heiti Skjlftavatn. En ekkert gos var svona norarlega essum umbrotum.

Vita er a sasta stra hrina eldgosa Reykjanesskaga var 13. ld og lauk 1280.

Hugsanlega er a hefjast margra ra langt umbrotatmabil skaganum, ea eins og a er stundum ora: a er a koma tmi svi. A minnsta kosti er rttara a vera varbergi.

a arf ekki a a umsvifalaust eldgos. Fyrsti bafundurinn vegna vissustands varandi Eyjafjallajkul var haldinn ellefu rum ur en "tmi var kominn fjalli" og tv gos uru ar me rstuttu millibli ri 2010.

Eyjafjallajkull hafi ar ur sast gosi 1835 og verur lklega rlegur nstu tvr aldir ea svo.

rfajkull gaus 1262 og 1727 og var me ra fyrra og hittefyrra eftir 280 ra kyrrstutmabil. Alls vst er hvort hann s a minna a a a s a koma tmi hann, en rlegt a vera varbergi, rtt eins og vi Grindavk nna.

En s asigi gosatmabil Reykjanesskaga er kannski rlegt a skoa vel fyrirtlanir um mannvirkjager hraunbreium nsta ngrenni eldstva, sem gosi hafa fyrri hrinum eftir sld.

Fr fyrirhuguu flugvallarsti vi Hvassahraun eru til dmis ekki nema sj klmetrar til nstu eldstvar, brynnishla, sem var hpi eirra eldstva v svi, sem sent hafa hraunfl niur til sjvar allt fr Vallahverfinu og Straumsvk og suur r.

S stareynd setur fyrirtlan a leggja niur ann aljlega flugvll vi Faxafla, sem er ekki eldvirka svinu dlti srkennlegt ljs.


mbl.is Jarskjlfti upp 3,5 stig
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Krflueldum voru 14 umbrotahrinur nu r me 9 eldgos.

rr sentimetrar snist ekki h tala, en er a samt egar tillit er teki til ess a etta ris hefur ori aeins fum dgum.

Til samanburar snir talan 18 sentimetrar varandi sig af vldum uppdlingu fyrir virkjanirnar essu svi nokkurra ra run.

Krflueldar 1975-1984 voru lklega lrdmsrkasta eldgosahrina, sem slenskir og ar me erlendir jarvsindamenn hafa fengi a rannsaka og fylgjast me.

ar hfust flest hinna nu gosa v a jrin rifnai, skammt fr Leirhnjki, sem var ekki svipu mija umbrotanna og orbjrn er n.

gosinu 1984 nist loftmynd, eina kvikmyndin, sem til er af v tagi, af v egar myrkrinu var lkt og eldrauur hnfsoddur kmi upp gegnum jrina og hkkai hratt, jafnframt v sem eldoddurinn breyttist eldvegg sem lktist eldrauu og gnarlngu sagarblai.

Sar drst eldvirknin afmarkaa gga gossprungunni.

Svipa gerist upphafi Heimaeyjargossins 1973, nema a v frist eldurinn afar fljtt afmarkaar eldslur og eldstlpa stuttri gossprungunni sem mynduu litla gga og loks eitt eldfjall, Eldfell, utan austurhli Helgafells.

tmabili upphafi gossins Holuhrauni var svipu run gangi og fyrir gosi mtti sj stutta ggar fr mun minna gosi fyrr t.

Ggarin Eldvrp er meira en tu klmetra langri rbeinni gossprungu, er rfa klmetra fr eim sta, ar sem skjlfti upp um rj stig var morgun fyrir vestan orbjrn.

Hvergi urrlendi jarar nema slandi er a finna ggarair bor vi Eldvrp, Lakagga og fleiri svipaar.

Krflueldum reis land og seig vxl umbrotahrinum alls fjrtn sinnum.

fimm skipti komst jareldur ekki upp yfirbori, tt afar litlu munai egar hraunmylsna kom upp gegnum borholurr Bjarnarflagi og si glandi hreunmynslu kringum sig.

Fyrsta gosi 1975, var afar lti, en san reis land hrra og hrra me hverri umbrotahrinu og gosin uru strri og strri runum 1980, 1981 og 1984.

Engin lei er a vita hvort slkt getur veri uppsiglingu vi orbjrn, n heldur, hvort og hve oft umbrotahrinur enda n eldgoss.

hinu gnarstra gosi Lakaggum uru til um 130 ggar, og gengu eir inn hlar fjallsins Laka, sem var miju sprungunnar.

A noranveru var etta smgigafyrirbri utan Laka ekki lkt v sem sj mtti utan Helgafelli Eyjagosinu.

En megin umbrotahrinurnar Skftreldum uru tvr og enduu bar me strgosi, hinu fyrra suvesturhluta sprungunnar, suur af Laka, og hinu sara fyrir noraustan Laka.


llu m n nafn gefa.

a er einkenni tma upphrpana a ofnota lsingaror svo miki, a au gjaldfalla.

Eitt af essum lsingarorum er ori "frbr."

Upphaflega ddi ori a, sem ber af, er langbest.
egar hins vegar er bi a kynna hvern einasta tttakanda blnduum spjalltti sjnvarpi sem frbran, tt eftir tt, endar a me v, a vegna ess a enginn kemur lengur ori fram ttinum nema a smellt s hann essum stimpli, er ori frbr komi stu a tkna a, sem er svo venjulegt, a ekkert finnst lakara.

Ef allt er frbrt, tknar heildarmyndin flatneskjuna og mealmennskuna einni sng.

Fannkyngi og a, a snj kyngi niur, hefur lngum aeins veri nota um mjg mikla snjkomu.

Snjkoma, sem aeins mlist vera um 8 sentimetrar alls, er ekkert srlega umtalsver orranum landi, sem ber heiti sland.

ur hefur veri minnst ori "jeppi", sem bifreiainnflytjendur keppast svo vi a klna sem allra flesta bla, a a er bi a stta merkingu essa ors.

Ormyndin er hiklaust notu, tt jafnvel s a ra um eindrifsbla me svipaa h og vegh og lngt og lgt framstandandi nef og flestir flksblar hafa lngum veri.

Sem dmi m nefna hinn rafknna Hyundai Kona, sem auglstur er sem fyrsti rafjeppinn slandi, tt alveg vanti fjrhjladrif, veghin s aeins 17 sm og nefi lgt og framstandandi. Sambrilegur eindrifs rafbll af annarri ger, sem er aeins einum sm lgri fr vegi er a sjlfsgu ekki auglstur sem rafjeppi, tt heildarh hans s meiri.

Svo gersamlega er bi a rugla alla rminu bar ttir, a um daginn var bl einum frtt lst sem "litlum jepplingi" egar um var a ra Suzuki Jimny, sem er annar tveggja umdeilanlegra jeppa alla stai, sem n eru eftir markanum. Hinn er Jeep Wrangler.

Hin upprunalegu einkenni essara ekta jeppa eru eftirfarandi:

Fjrhjladrif tveimur heilum hsingum. Millikassi me hu og lgu drifi. Srstk grind. Fst og mikil h fr vegi. Stuttir og hir endar jeppanna a framan og aftan.


mbl.is Snj kyngir niur hfuborgarsvinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

"Special VFR", "srlegt sjnflug."

Hugsanlega gtir smnkvmni oralagi egar sagt er a yrluflugmaurinn, sem flaug yrlu Kobe Bryant hafi "fengi srstakt leyfi til a fljga yrlunni" sem frst.

Slkt oralag gti skilist ann veg, a hann hafi ekki haft rttindi til a fljga Sikorsky S-76, en mia vi veurastur er hitt lklegra, a hann hafi fengi leyfi til a fljga samrmi vi srlegar reglur um sjnflugskilyri.

reglum um tilhgun flugs eru nefninlega srstk kvi um lgmarks skyggni til flugs, og fer a eftir svum og flugh, hvert lgmarks skyggni megi vera.

a er byrg flugmanna a fara eftir slkum reglum um lgmrk.

reglum um flug venjulegra flugvla er teki mi af v, a flugvlar vera a hafa lgmarks svigrm og flugmennirnir lgmarks rmi og tma til a fljga sjnflug, af v a flugvlar urfa lgmarks hraa til ess a haldast lofti.

Einnig arf a taka tillit til ess a ekki skapist rekstrarhtta vi arar flugvlar.

Ef engin rekstrarhtta er vi nnur loftfr, til dmis nnd vi flugvelli, geta flugumferarstjrar gefi srstaka heimild um flug vi verri sjnflugsskilyri en ella, og nefnist slk heimild "special VFR" ea "srlegt sjnflug" t,d, 1,5 km lrtt skyggni og 500 feta skjah sta 5 km skyggni og 2000 feta skjah.

Um yrlur gilda hins vegar srstk kvi vegna ess eiginleika eirra a geta stai kyrrar flugi og tyllt sr lrtt niur.

Ef yrlu er flogi ar sem engin nnur flugumfer er, eins og vntanlega hefur veri gert yrlu Bryants, er a matsatrii flugmannsins hver ryggislgmrkin eru slku flugi sem flogi er sem "srlegt sjnflug."

Ef flugmaurinn kemst r astur, a hann geti ekki tyllt yrlunni niur vegna sltts landslags og hindrana og sji auk ess nr ekkert fr sr, getur hann komist algert rot gngum, sem hann rur ekki vi.


mbl.is Fkk srstakt leyfi til a fljga yrlunni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sumir hanga enn v a flugi fylgi bara lgtknistrf.

Kannski vera umbrotin vi Svartsengi til ess a menn fari a endurskoa ann einbeitta vilja ramanna ap leggja Reykjavkurflugvll niur og reisa hundraa milljara flugvll vi Hvassahraun stainn.

umrunni um gildi flugvallarsvisins Reykjavk hefur veri rstagast v, a anga urfi a laa htkniflk og htknistrf og v haldi fram, a ef essi flugvllur hefi ekki veri gerur, hefi engin bygg risi austan Elliaa, heldur hefu eir, sem v svi ba n, safnast tta og "betri bygg" Vatnsmrinni. 130 sund bar mrinni, hvorki meira n minna!

bak vi htknitali liggur s hugsunarhttur, a flug og tengd starfsemi s lgtkni me sktugan flugvirkja me skiptilykil sem nokkurs konar tkn. En 75 prsent af starfi flugvirkja er reyndar htknilegt bkhald vi skrifbor.

essi lngu relti hugsunarhttur um einfldu sktadjobbin er besta falli broslegur, en einnig skalegur og lsir mikilli vanekkingu eli eirra starfa, sem vinna arf til ess a halda uppi flugstarfsemi fremstu r heiminum, sem eigi me tengdum strfum nstum 40 prsent hlutdeild jarbskapnum.


mbl.is „Einstakt heiminum“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ferli hj Eyjafjallajkli st rman ratug.

Allur gangur er v hve langur tmi lur fr v a fyrirbri eins og landris og jarskjlftar byrjar a lta sr bra eldvirku svi ar til eldgos hefst.TF-FR Hvolsvelli 10.5.2010 Eldgos.

Fr v a fyrsta vissustigi var lst yfir vegna slks Eyjafjallajkli og fyrstu fundir voru haldnir me bum ar til gos hfst Fimmvruhlsi 2010 liu tplega ellefu r.

Hekla getur gosi me klukkustundar fyrirvara og Brarbungu er ferli, sem enginn veit hvernig endar.

rfajkull byrjai a lta sr krla hittefyrra og Grmsvtn eru a jafnai virkasta eldst landsins.

Komi hafa ur stutt tmabil landriss og ra utanverum Reykjanesskaga, sem runnu sitt skei enda hljlega og n eldsumbrota yfirbori.

Hva ra Reykjanesskaga varar m vitna greiningu srfringa, sem vntanlega skrist betur almennum fundi Grindavk, og nsti bloggpistill undan essum fjallar me myndum um sig og ris svinu kringum hina 10 klmetra lgu ggar og gossprungu Eldvrp.

Hn er nokkra klmetra fyrir suvestan Svartsengi, en nokkru vestar er eldstin og mbergsfelli Stapafell, sem er nokkra klmetra fyrir sunnan Keflavkurflugvll og flogi yfir hana aflugi norur-suurbraut vallarins.


mbl.is Hraun gti komi r klmetralngum sprungum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband