30 ra gmul sp: Framundan ld styrjalda vi veirur og skla?

N er rtti tminn til ess a horfa fram vi me von hjarta og rnaarskum til okkar allra. Ekki sst vegna ess a verkefnin eru rin hvar sem liti er.

Fyrir rmum 30 rum sat Karl Kristjnsson lknir vi hli suhafa flugvl fr Akureyri til Reykjavkur og frddi um hluti sem alls ekki voru umrunni, hina eilfu barttu mannkynsins vi veirur og skla, ar sem sklarnir muni sfellt vera verri og verri og a a yri erfit fyrir lknavsindin a halda vi .

21. ldin gti ori ld styrjalda vi essa vgesti og a vri nausynlegt fyrir mannkyni a standa sig vel eim slag.

ramtavarp Katrnar Jakobsdttur kvld var vel flutt og sami og gott framlag til ess a efla sknarvilja og jkva stemningu meal jarinnar egar horft er fram til komandi tma


mbl.is „Enska gerin er uggvnleg“
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Afdrifarkar slendingar Demyansk 1942. Ferast um s slandi.

Ori slendingar getur tt tvennt: Annars vegar jina slendinga en lka a fyrirbrigi a lenda si. v mean s er slandi mun vera gengi si hr landi, eki si og flugvlum og flygildum lent si.

msar astur geta valdi v a s, sem tilsndar snist glerharur og slttur reynist vera krap, sem er me svona sltt yfirbor.

a getur til dmis gerst ef ina hefur og fryst vxl ann htt a snj hefur skafi yfir sltt krap upphafi frostadaga og snjrinn einangra krapi og haldi v vi frostmark undir snjekjunni.

San egar ykknar upp me hljum vindi svo a snjinn skefur ofan af krapinu, birtist a alveg sltt og trt og virist vera essi lka fni, ykki s en er rauninni krapgildra.

sinn hefur a vsu oft reynst slendingum vel vetrarferum en ef bjtar, getur veri alveg srstaklega erfitt a losa sig, jafnvel r festu, sem fyrstu snist ekki kja erfi.

ykkur og sterkur s sem myndaist rssneska vetrinum 1941-42 stru vatni vi binn Demyansk Valdaihum mija vegu vi leiina milli Moskvu og Leningrad, reyndist jverjum drmtur strinu sem geysai arna.

Rmlega 100 sund manna her var arna umkringdur og innlyksa fr febrar og fram ma og hefi llum veri tortmt ef ekki hefi brugist vi me strstu loftbr flugsgunnar fram a v. Stra vatni var nota sem flugbraut og meira a segja notaar fjgurra hreyfla flugvlar af gerinni Focke-Wulf Fw200 "Condor" auk fjlda riggja hreyfla Jnkers Ju-87 til flutninga birgum, mat, vopnum og hermnnum.

Alls voru 16 sund srir hermenn fluttir burtu essa mnui og 16 sund flugmenn fluttir inn til a vihalda heraflanum.

Um vori tkst jverjum san a rjfa umstri og bjarga essum her.

etta afrek reyndist afdrifarkt, v a egar sjtti herinn lokaist seinna rinu inni Stalingrad hlt Gring, yfirmaur Luftwaffe, ranglega a hgt vri a endurtaka leikinn fr Demyansk.

En rennt kom veg fyrir a: 1. a var risvar sinnum meiri herafli. 2. Rssneski flugherinn var miklu flugri en upphafi rs. 3. Flugveur var slmt. 4. Rssneski landherinn var lka miklu flugri en vi Demyansk og skaut flutningavlarnar miskunnarlaust niur.

Niurstaan var s heljarorrusta sem markai tmamt Heimsstyrjldinni, eying 300 sund manna herafla me heyrilegum mannfrnum, alls yfir milljn manns. essari orrustu var flest tfalt strra en hinni mikilvgu orrustu vi El Alamein.

2006 fr suhafi hlfgera plagrmsfr til Demyansk febrar egar ar var allt snvi aki. var s heppni me a geta teki vital vi konu um sjtugt sem var Demyansk sem ung kona 1942.


mbl.is Bjrguu manni sem fll ofan vk
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Minnir "eldheita sumari" 1968.

Sumari 1968 tti suhafi ess kost a fara hlfs mnaar fer um Bandarkin og hafa vidvl fimm borgum samrmi vi tilbo og hvatningu til erlendra feramanna ess efnis a koma til Bandarkjanna, dvelja ar tvr vikur og hafa millilendingar minnst fimm borgum ferinni.

Ef essu tilboi yri teki, fengist 50 prsent afslttur flugfargjldum.

essi fer var mguleg, vegna ess a slendingaflgin Los Angeles og San Fransisco tku sig saman um a f mig til sn jhtarsamkomur flaganna tengslum vi 17. jn og greiddu ferakostna sem svarai fullu flugfargjaldi fram og til baka fr slandi.

Fyrir valinu uru borgirnar New York, Washington, El Paso, Los Angeles og San Fransisco.

etta sumar var allt suupunkti bi vestra og lka Frakklandi vegna andfs gegn kynttamisrtti og Vetnamstrinu og voru va kveiktir eldar borgum, lkt og gerist sumar.

1968 voru kosningar asigi eins og n.

Bi Martin Luther King leitogi mannrttindabarttunnar og Robert Kennedy vntanlegur forsetaframbjandi voru myrtir og var hrifamiki a koma Ambassador hteli Los Angeles morsta Kennedys.

Smuleiis var Bandarkjadvlin ll vi essar astur afar minnisst.

A sumu leyti virast andsturnar enn meiri n en , ef marka m hrkuna nna sem brst ekki aeins fram fjlmilum vestra, heldur lka rum lndum.

S rksemd a standi vri a kenna svrtum rasisma heyrist ekki 1968 en er berandi n.

Rkin sem hf eru uppi fyrir v a hreyfingin og slagori "Black lifes matter!" sni glrulaust ofstki og rasisma og hana beri v a fordma, sjst og heyrast meira a segja hf frammi hr norur slandi.

Rkin eru meal annars au a heiti sjlft, "Black lifes matter!" haldi bara fram rtti svartra en ekki annarra. ar me hljti au a vera rasismi.

1968 var barist gegn grnu kynttamisrtti gagnvart blkkuflki n ess a a flist helstu slagorunum og eli mlsins samkvmt voru blkkumenn bor vi Martin Luther King og Malcolm X berandi. Bir voru drepnir og a segir kvena sgu.

"Black lifes matter!" slagorinu er tla a benda au sendurteknu ofbeldisverk gegn svrtum, sem vigengiast hafa lengi og vigangast enn um ll Bandarkin.

Sem sagt; a lf svartra eigi a njta jafnrttis vi lf hvtra.

Ekki btti r skk egar horft var a sjnvarpskapprum Trumps og Bidens a Bidein fordmdi allt ofbeldi hj bum ailum essum tkum, en Trump frist undan, sneri sr myndavlina og talai beint gegnum hana vi sna hvtu vopnuu fylgismenn um komandi kosningar me eim orum a eir skyldu bara ba rlegir og vera tilbnir.

Ekkert hlisttt essu gerist vestra fyrir forsetakosningarnar 1968. Gjin milli gagnstra fylkinga virist v miur hafa dpka rma hlfa ld ef eitthva er.


mbl.is Glundroi Kenosha Wisconsin
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ffri, misskilningur og ranghugmyndir meal andstinga jgara.

nja rinu verur Vatnajkulsjgarur rettn ra og blu lnunni mefylgjandi korti m sj hvernig hann liggur austanveru hlendinu. sundir ferklmetrar af landi utan jkulsins eru egar innan marka essa jogars.Vatnaj.jg. Kort

N er ri a stkka jgarinn og bregur svo vi a harir andstingar ess tala um valdagrugir skriffinnar Reykjavk muni rna rijungi slands af jinni, "skella rijungi landsins ls", "reka bndur, tivistaflk og almenning burt af eigin landi".

essi gfuryri eru ekki studd neinum rkum n ggnum um a au lsi eli jgara.

Ekki eru nefnd dmi um a hvernig v landi, sem er innan vbanda Vatnajkulsjgars, sjttungi slands hafi sastliin tlf r veri "rnt af jinni" me v a "skella ls" og bndur, tivistarflk og almenningur hafi veri rekin burt af eigin landi."

egar fari er jgara og friu svi eim lndum okkar heimshluta, sem eru me lkastar astur og hr eru; og mlefni eirra, adragandi a stofnun eirra og reynsla af rekstri eirra skoaur, Noregi, Finnlandi, Kanada, Bandarkjunum allt a 140 r; sst vel hve fjarri llu lagi s mlflutningur er, sem n rur hsum hr.

eir virast hafa hst gegn jgarinum sem minnst hafa kynnt sr essi ml.

ruvsi verur ekki hgt a tskra fordma og ffri sem skna gegn hj eim hrustu afrinni gegn hlendisjgarinum.


mbl.is 400 milljnir til nttruverndar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Margt er lkt me frndum.

Noregur er fjlltt land eins og sland og raunar a strum hluta mun hrikalegra, einkum norsku firirnir, sem eru um margt einstakir heimsvsu.

Skriufll og snjfl eru v algeng, enda mjg rkomusamt hinni ralngu strnd allar gtur fr Landisnesi til Nordkap.

tt engin eldfjll su Noregi vofir va htta strfelldum nttruhamfrum yfir.

M sem dmi nefna byggina innst Geirangursfiri, sem hugsanlega er fegursti fjrur allrar Evrpu.

ar er sprunga inni fjalli utar firinum, sem er tifandi tmasprengja, v a taki hn a glina, getur falli hrikaleg skria sj fram, sem reisi 2-300 metra ha flbylgju sem magnist lei sinni inn fjararbotn og kaffri hin frga feramannab.


mbl.is Str skria fll babygg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Henry Ford var rkastur en endai vi gjalrots dyr.

Uppgangur Elon Musks minnir um margt uppgang Henry Fords fyrir rttum hundra rum.

Bir Ford T hratt byltingu af sta 1908 og rttum hundra rum sar var Elon Musk a hrinda af sta Tesla S.

essi tveir tmamtablar voru gerlkir enda leiin til velgengni lk.

Vlfrileg snilli Fords og brautryjendastarf notkun fribanda kom rttum tma, egar a var ekki a fri alu manna a eignast bl.

Ford tkst a hanna einfaldasta, hagkvmasta, lttasta, sterkasta og drasta blinn markanum og fribandi gaf fri lgri sem var margfalt lgra en nokkur hafi geta mynda sr.

Bllinn var merkasti bll aldarinnar og 1923 var meirihluti bla heims af gerinni Ford T.

Tesla S var gerlkur bll hva varai ver og fjlda framleiddra eintaka.

En eins og Ford T fl hann sr byltingu hugsun varandi hnnun. etta skipti ekki v skyni a einfalda hnnunina beinlnis til aa gera hana drari, heldur til ess a etta yri fyrsti rafbllinn heiminum, sem byggist a engu leyti eim krfum sem bensnblar urfa a hlta, a vera me bulluhreyfil fremst blnum og eldsneytisgeymi aftarlega.

raun hafi bulluhreyfillinn komi stainn fyrir hestinn, en nst merkasti bll 20. aldarinnar, Mini, markai tmamt varandi a a "hesturinn" yrfti ekki endilega a vera langsum blnum, heldur gti hann alveg eins veri versum.

rafbl er hgt a hafa hreyflana hjlunum ef menn vilja a, og rafhlurnar, sem eru ungar, v miur, eru stasettar ar sem r gefa fri v a botninn og bllinn allur hvelfist um r.

egar Tesla 3 er skoaur, sst a hann verur fyrir bragi lttari en sambrilegir blar, hann er me lgsta loftmtstustuul bransanum, aeins 0,23 cx, og vegna ess hve hann er lgur og ar me me minni heildarloftmtstu; - loftruningsflatarrml x CX (frontal area x CX), - eyir hann minni orku og kemst hraar en keppinautarnir.

N eru a birtast rafblar me svipaa hugsun kjlfari, svo sem VW ID.3 me sinn MEB undirvagn, en Tesla heldur snu.

A vsu er kannski ekki lagt miki upp r samsetningu og fer (fit and finish), en mti angar bllinn af strkostlegu hugviti smu og stru.

Til dmis eru engir hnappar llu mlaborinu Tesla 3, og s sem sest fyrsta sinn inn blinn skilur hvorki upp n niur v a engin lei er a sj hvar loftrstingin er.

Ford T var skyndilega of grfur og einfaldur runum 1925-27 og Henry Ford missti ar a auki tkin framleislunni efstu rum og var vi gjaldrotsdyr eftir Heimsstyrjldina.

Hvort eitthva slkt eigi eftir a henda Elon Musk er vst, v a hefur gengi msu hj honum.


mbl.is 700% hkkun gengi Tesla ri 2020
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Konurnar ttu kvldi.

a m segja a konurnar hafi tt kvldi valinu um rttamann rsins, me li rsins, jlfara rsins og rttamann rsins efstu stum.

Einkum var etta kvld Sru Bjarkar Gunnarsdttur, sem hlaut hinn eftirstta titil anna sinn, lklega fyrsta konan, sem a afrekar, og ar a auki me fullt hs stiga atkvagreislunni og hsta stigafjldann 65 r.

a var til marks um vsni a Haukur Gunnarsson hlaut ann verskuldaa heiur a vera tekinn inn Frgahll S.

Til hamingju!


mbl.is Sara Bjrk er rttamaur rsins 2020
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

"Messilykt" af marki Gylfa.

Alveg fr v a mark Gylfa rs Sigurssonar var snt sjnvarpi hefur suhafi gerst svo djarfur a segja, a a hafi veri kvein "Messi-lykt" af v.

N hefur a veri skoa betur af frum mnnum og skilgreint hverju snilld Gylfa var flgin, ekki sst skynbrag stu og tma sem skapar hrfnt en rngt fri, sem hann ntir 100 prsent.


mbl.is Vllurinn: Mark Gylfa krufi til mergjar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

orrabltin eftir pska?

Ef orrabltum yri fresta, hve lng gti s tf ori? tt fljtlega berist athyglin a pskunum og a vita s a jlin su upphaflega heiin ht Norurlndum, er spurning hvort a s ekki full bratt a vera me orrablt hinni grnu kristnu ht.

egar liti er astur kemur ljs a mealhiti aprl er aeins 2,9 stig Reykjavk og a ess vegna gti komi til greina a orrabltin yru eftir pska, sem lkur 5. aprl.

er enn er vetur almanakinu og au gtu stai fram a 1. ma og jafnvel fram undir mradaginn, sem er 9. ma.

A vsu verur mun meiri og bjartari slargangur lok vetrar en er febrar, en aldrei verur alveg allt kosi vi svona tilfrslu, og lok janar er hvort e er va haldi htlegt a slin fari hkkandi.

San m athuga hvort hgt s a dreifa orrabltunum yfir fjra mnui og fara afar varlega af sta en sta fris vi a auka fjri, en t samrmi vi astur sttvarnarmlum.


mbl.is Vera orrabltin haldin aprl?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Endast "snsku leiarinnar"?

nu mnui hefur "snska leiin" sttvrnum veri berandi frttum va um heim, vegna ess hve mun lausbeislari varnirnar hafa veri ar en rum lndum.

N kemur endanlega ljs s tskring setningu nrra sttvarnarlaga, a strlega hafi skort lagaheimildir til ngilegra agera, en upphafi var aallega tala um a orskin vri nnur sn snskra sttvarnaryfirvalda vifangsefni en hj rum jum.

Me njum og strum skrari og rttkari heimildum nju lgunum, snast au merkja endast snsku leiarinnar eftir a kostir hennar blstu vi.

a hefur kosta mrg mannslf, v miur, nstum tu sinnum fleiri en hj okkur, mia vi hfatlu, en ljs punktur er kannski s lrdmur sem af v m draga.


mbl.is Auknar heimildir til lokana Svj
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband