Lausnin flugvlum verur a ra vi "bylgjur" af farsttum.

egar rsirnar voru gerar New York og Washington 11. september 2001 ttuust margir, a einu lausnirar til a koma veg fyrir hryjuverk flust svo rtttkum breytingum, a a myndi a strfelldan samdrtt flugi.

Jafnvel myndi flugi skiptast tvennt; annars vegar flutningur flks n farangurs, og hins vegar srstakar flugvlar me farangurinn eingngu.

etta gerist ekki; a fundust tknilegar lausnir sem hafa duga tvo ratugi.

ru mli kann a gegna um smitandi farsttir, vegna ess hvernig flest rrin draga strlega r flutningsgetu otnanna og afkastagetunni flugstvunum.

Afleiingin veri svo strfelld hkkun flugfargjalda, a ferajnustan aljavsu muni ekki bera sitt barr.

ar a auki er a augljslegur kostur, a enginn veit hvenr og hvernig seinni "bylgjur" farstta ea njar tegundir skella yfir.

v veri ruggar lausnir a bja upp sveigjanleika, sem komi veg fyrir strfelldar sveiflur af vldum smitandi drepstta.

Bylgjur og sveiflur eru a versta, v a a er svo seinlegt a bregast vi, einkum vi a afltta hmlum.

En reynslan srir lka, a hugkvmni og tkni mannsins eru oft f takmrk sett egar allir leggjast eitt, og a ekki skuli afskrifa neitt v efni. Bara spurning um hvenr og hvernig.


mbl.is Vera flugsti framtarinnar svona?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

tivistarsvi ea flkvangar eru vermt og me aljlega skilgreiningu.

Geysileg framrun hefur ori tivistarsvinu Heimrk san a var stofna fyrir 70 rum. Eins og sst upptalningu tengdri frtt mbl.is hafa essi 70 r skila fjlmrgum viverustum, sem hfa til flks llum aldri og geta veitt v ngju og upplifun.

Svona svi eiga sr langa sgu erlendis, og flokkast undir hugtaki "recreational area".

Anna og enn strra svi af svipari ger Reykjanesskaganum er Reykjanesflkvangur, sem einnig tilheyrir mrgum sveitarflgum.

au lta rum og ekki eins strngum skilyrum og jgarar, sem eru yfirleitt ekktari fyrirbri og hlta strangari skilyrum varandi sjlfbrni og friun mikilvgra vistkerfa og jarmyndana.

rija fyrirbri, sem vert er a nefna og srstakar reglur gilda um, ber heiti Geopark og eru svonefndur Aulindagarur utarlega Reykjanesskaga og geopark, kenndur vi Ktlu, dmi um slkt hr landi.

ll eru essi svi drmt fyrir jararba ntmans, sem a meirihluta til n heima borgum og fjarlgjast meira upprunalegu og nttrulegu lfi, sem mannkyni er skapa til a una sr best llum rstmum.


mbl.is Leyndardmar Heimerkur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Meira a segja krufningin veldur deilum og lgu.

frttum hefur veri greint fr v a George Floyd hafi veri krufinn og a krufningin hafi valdi hrum deilum og lgu t af fyrir sig, vegna ess a samkvmt henni hafi kyrkingartaki hara, sem st yfir tpar nu mntur samkvmt myndggnum, veri aeins ein af hugsanlegum remur aal orskum daua Floyds, sem hafi veri essar:

Hjartaveila sem olli hjartastoppi, ofneysla fkniefna og harri handtku.

Astandendur Floyds heimta hins vegar a fenginn veri umdeilanlga hur srfringur til ess a rskura um dnarorsk.

a sem veldur essum deilum er, a ekki verur betur s af myndggnum en a lgreglumaurinn leggist me hn snu a llum unga hls Floyds tpar nu mntur og a sustu stunu Floyds dauastundu andvarpi hann: "g get ekki anda."

En me krufningunni virist essu vera sni um a a spurningin snist um annars konar beint orsakasamband, sem ekki hafi veri kyrking og kfnun sem olli hjartastoppi, heldur hugsanlega a a veilt hjarta og banvn vma hefu jafnvel hvort e er valdi daua.

Bara fyrirs happ, a hann var fyrirfram svona illa sig kominn.

egar suhafi fr i fyrsta ferir snar til Bandarkjanna og hitti slendinga ar, sem sumir hverjir hfu bi ar alla t, kom a mjg vart hve margir eirra voru harir andstingar jafnrttisstefnu Kennedys og Johnsons, sem voru ar vi vld.

essir slensku vimlendur sgu, margir hverjir:

" veist ekkert hva ert a tala um. Blkkuflki er ruvsi, a er meira a segja ruvsi lykt af essu lii og muninn hvtum og svrtum vitum vi um en ekki i heima, langt burtu."

Af essu dapurlega tali dm ra, a lgan nna eigi sr mjg djpar og gamlar rtur, sem skila sr meira a segja atrium eins og mlsmefer og krufningu.

Og a etta megi sj og heyra alls konar yfirlsingum eins og hj nverandi forseta um a blkkuflk, sem gagnrni hannm, eigi a hypja sig til upprunalands sns og n sast, a a s elilegt orsakasamhengi a beiting skotvopna fylgi bahnupli.


mbl.is Lgreglumaurinn krur fyrir a myra Floyd
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Aeins 160 klmetra flugdrgni, en samt mikilvgur fangi.

Rafflugvltt strsta rafknna flugvl heims hafi fari 160 klmetra langa flugfer og boi upp tu faregasti, er a vsfjarri v a vera ng til a umbylta strax flugsamgngum.

Aeins 5% allra flugfera faregaflugi eru 160 klmetrar ea styttri, sem ir, a vlin kemst a vsui til Vestmannaeyja einum fanga en ekki lengra en til Vkur Mrdal og dregur ekki til Blnuduss.

Og hin skamma drgni gerir a verkum a flug hrri hum er ekki inni myndinni.

En etta er aeins upphaf lngu framfaraferli framundan, ar sem skoair vera mguleka flugi tvinn-flugvla me lengri drgni og afkstum.

etta er hljlaust og mengunarlaust flug og vihald rafhreyflanna kostar brot af vihaldi annarra hreyflagera, auk ess sem orkukosstnaurinn er aeins 5 prsent af orkukostnai otuflugi.

Rafgeymarnir, endurnjun eirra lok notkunartmans, a ekki s tala um ann mikla kost eirra a vera nungir og jafnungir fr upphafi flugs til lendingar, verur langstrsta hindrunin vegi fyrir millilandaflugi og flugi yfir hf.

Eldsneyti hefur nefnilega ann kost fram yfir raforku, a orkufori eldsneytis upphafi flugs er margfalt lttari lok flugs en upphafi flugs; eldsneyti hefur brunni leiinni.

Cessna Caravan sem var fyrir valinu sem fyrsta bitasta rafflugvlinm er rautreynd flugvl og hefi geta nst afar vel innanlandsflugi hr landi, eins og skpu fyrir slenskar astur og me yfirbura hagkvmni.

En rngsni ri v a af v var aldrei.


mbl.is Jmfrarfer strstu rafmagnsflugvlarinnar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Faraldurinn hfst upphaflega tveimur fyrstu smitunum.

COVID-19 faraldurinn hfst upphaflega fyrr vetur tveimur fyrstu smitunum. a sndist ekki miki , en slendingar voru samt vel vibnir eftir a sttvarnarlknir og li hans hafi unni strf sna fr v tveimur mnuum fyrr samrmi vi a a um ann heimsfaraldur vri a ra, sem sar var raunin.

g rangurinn hefur blasa vi, en forseti Bandarkjanna tri v hins vegar a veikin vri ekki og yri ekki til Bandarkjunum og rstagaist v dgum og vikum saman.

Yfirmaur Bandarkjaher hefur hins vegar lst v yfir, a barttan vi COVID-19 faraldurinn jafngildi stri, sem Bandarkjaher heyi og ljki ekki fyrr en ekkert smit finnist.

Ef smit fara a frast aftur aukana hr, er reynslan af bylgjunni vetur vonandi drmt til a hafa stjrn atburarsinni leiinni til elilegs jlfs.


mbl.is Eitt ntt smit — virk smit n tv
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eyjafjallajkull tk sr ratug. Hva um rfajkul og Eldvrp?

Skmmu fyrir sustu aldamt fr gang svipa fyrirbri og hefur veri vi fjalli orbjrn essu ri. Hgfara kvikuinnskot, landris, ger almannavarnatlana og kynningarfundir me bum komust dagskr. Gerist me mislngum hlum, en heildarmyndin sndi tenslu fjallinu.

Rmum ratug sar braust t gos Fimmvruhls, sem st frekr stutt, en san hfst hi heimsfrga gos toppgg fjallsins, sem truflai millilandaflug heimsvsu.

N hefur rfajkull byrja rlegheitum einhverju svipuu, en enginn veit hvort ea hve lengi fjalli muni taka sr tma a gjsa.

Svipu fyrirbri gangi, almannavarnatlanir og fundir, vel fylgst me.

Og vi orbjrn hefur n bst vi svi me skjlftum, kvikuinnskotum og tilheyrandi almannavarnatlunum, fundum og mlingum.

Hva gerist ar og hve lengi mun adragandinn standa? Mun gjsa til hliar vi fjalli, hrauninu nlgt Eldvrpum, lkt og gerist Fimmvruhlsi?

Reykjanesskagi er bi a vera skrifa bla margar aldir og engar heimildir til um adraganda eldgosanna ar fyrir um sex ldum og enn fyrr en ar.


mbl.is Land mgulega a rsa vi orbjrn a nju
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Eftir skrykkjttan Eurovision feril slendinga 35 r er vert a hylla Daa.

slendingar voru nstum bnir a fagna sigri fyrirfram fyrstu Eurovision keppninni, sem eir tku tt 1986, og rtt fyrir nokkra ga spretti san, hefur kvein grla varandi a a mgulegt s fyrir okkur a komast ar toppinn, fari a lta krla sr.

eim tma sem COVID-19 hrellir okkur alla lund er v beinlnis rf v a hylla Daa og Gagnamagni fyrir sitt strkostlega framlag til a efla bjartsni og sjlfstraust slendinga.


mbl.is Dai toppnum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

rlagarku atburirnir fyrir 80 rum. Lka eir, sem leyndu sr.

Fyrir rttum 80 rum var gangi einhver trlegasta atburars hernaarsgunnar egar jverjar stu um Dunkirk Ermassundsstrnd Frakklands og vi blasti uppgjf htt 400 sund hernmanna, flestir eirra breskir.

Leifturstri jverja, ar sem aeins tk rman mnu fyrir a a yfir Niurlnd og Frakkland hernaarager n hlistu, urfti all langa greiningu sagnfringa sar meir il ess a aalatriin kmur fram.

au voru ekki meiri mannafli, franski herinn var s strsti heimi, 5 milljn manns, s ski 3,7 milljnir. jverjar hfu lka hvorki miki fleiri skridreka ea flugvlar.

lok sigurs Frakka ttu eir gng af glnjum og strgum Dewoitine orrustuflugvlum, en enga flugmen til a fljga eim!

Aalstan fyrir yfirburum jverja Leifturstrinu flst notkun, samhfingu og skipulagi mannafla og hernaartkja, og nmer eitt var yfirbura samskiptatkni, ar sem Luftwaffe studdi ftgngulii og skridrekaherfylkin af ur ekktum hraa og nkvmni.

Foringjar ftgngulisdeildar, sem lentu vandrum, gtu vinlega n sambandi vi loftherinn, og Stuka rsarvlarnar voru komnar vettvang innan vi hlftma, tvistruu frnsku og bresku herdeildunum og skp rvntingu og ringulrei. .

Fyrir rttum 80 rum st yfir kraftaverk hva snerti a a dauadmdur breski herinn Dunkirk, komst nr allur sjleiis yfir til Bretlands, alls 338 sund manns.

Missti a vsu allan bna sinn og hertl hendur jverja, en heraflinn sjlfur rann jverjum r greipum, og telja margir a tveggja vikna tf sveitum Guderians, sem Hitler og Rundstedt fyrirskipuu af ryggisstum, hafi veri mistk, sem ru jafnvel rslitum.

Ltil frtt fr 22. ma 1940 var ekki upplst til fulls fyrr en lngu eftir stri.

nttu Bretar sr a a vera bnir a ra Enigma dulmlslykil Luftwaffe annig a eir gtu ntt sr a, a sem eftir var strsins.

Gallinn var s, a langoftast var ekki hgt a notfra sr etta hvert og eitt skipti, v a hefi jverja fari a gruna hvers kyns var.

En samt voru eir hernaarsrfringar til sem tluu, a etta "vopn" Breta hefi stytt stri um eitt ea jafnvel tv r.

a er efni annan pistil.


Mun nr melimur krnuveikihersins skjta upp kollinum?

Athuglisvert verur a teljast a tvr tegundir krnuveiki, SARS og COVID-19, skuli hafa hloti jafn misjfn rlg og virast hafa ori hluskipti eirra. Bar koma upp svipuu svi Kna, en a tekst a stva fyrrnefndu, sem ekki virtist eins rautseig og r og hin sari.

runin varandi SARS virist hafa gefi mrgum falskar vonir og ofmat rangri vinmsins gegn eirri veiru.

N eru menn biturri reynslu rkari, og urfa kannski a skoa essi ml t fr vara samhengi tma og rmi.

Mun n tegund veiru sttvarnarvgstum heimsins skjta upp kollinum? Og veikin, sem hn veldur, jefnvel vera enn verri vifangs en COVID-19?


mbl.is Mjg merkilegur rangur n bluefnis ea lyfja
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er Kri spmaurinn furlandinu?

Gamalt mltki segir: "Enginn er spmaur snu furlandi." S a einhvers staar gildi, er a lklega frekar afar litlu samflagi en stru, en merkingin mltkisins er oftast tlistu ann veg, a vikomandi spmaur s str snium og htt s vi v a hann reki sig horn litlu rmi.

gegnum tina hefur nafn Kra Stefnssonar lklega oft komi upp hugann hj mrgum, egar hi gamla mltki birtist einn ea annan htt.

Og n er hann enn einu sinni orinn a umruefni samt eim, sem koma vi sgu mlefnunum, sem hann hefur hasla sr vll .


mbl.is Kri fundi Stjrnarrinu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband